ALLAH SEVGİSİ VE ALLAH KİMDİR
SENİ YOKTAN VAR EDENİ GERÇEKTEN TANIYOR MUSUN?
GERÇEKTEN ALLAH’I SEVİYOR MUSUN, YOKSA SADECE SÖYLÜYOR MUSUN?
ALLAH SENİ SEVİYOR MU? HİÇ DÜŞÜNDÜN MÜ?
SEVDİĞİNİ İDDİA ETTİĞİN ALLAH İÇİN NEYİ TERK ETTİN?
اَعُوذُ بِاللّٰهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّج۪يمِ
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِ
اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ، نَحْمَدُهُ وَنَسْتَعِينُهُ وَنَسْتَغْفِرُهُ، وَنَعُوذُ بِاللّٰهِ مِنْ شُرُورِ أَنْفُسِنَا وَمِنْ سَيِّئَاتِ أَعْمَالِنَا
اَللّٰهُمَّ صَلِّ وَسَلِّمْ وَبَارِكْ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِهِ وَأَصْحَابِهِ أَجْمَعِينَ
““Hamd, âlemlerin Rabbi olan Allah’a mahsustur. O’na hamd eder, O’ndan yardım ister ve O’ndan bağışlanma dileriz. Nefislerimizin şerrinden ve amellerimizin kötülüklerinden Allah’a sığınırız.”
Allah’ım! Efendimiz Muhammed’e, onun âline ve ashabına salât, selâm ve bereket eyle.”
GÖKLERİ VE YERİ TİTRETEN O BÜYÜK SORU:
RABBİN NEREDE?
AZİZ MÜMİNLER, DEĞERLİ MÜSLÜMANLAR!
EY "ALLAH’I SEVİYORUM" DİYEREK DİLİYLE MÜHÜR VURAN, AMA HAYATININ HER ANINDA O’NU UNUTAN İNSAN!
Bak etrafına Sevgiyi; bir gün solacak geçici yüzlerde, bir gün duracak kırılacak kalplerde, seni en dar vaktinde terk edip gidecek fani varlıklarda ararken; hiç durup zerrelerine kadar ürpererek düşündün mü? SENİ YOKTAN VAR EDEN RABBİN, SENİN HAYATININ NERESİNDE?
Ey Allah’ı sevdiğini iddia edip de, sanki O seni görmüyormuş, sanki attığın her adımdan haberdar değilmiş gibi yaşayan zavallı insan! Gel Bir anlık duruşu dahi çok gördüğün o dünya telaşını bırak. Koştuğun o uçurumu görmezden gelmeyi bırak! Gel, ebedi kurtuluşun reçetesi Kur’ân’a bakalım. Gel, sadık haberci olan Hadis-i Şeriflere kulak verelim. Gel, perdeleri aralayıp çıplak hakikati görelim!
SAHİ, SENİN RABBİN KİMDİR?
O nasıl bir Rabdir ki; sevilmeye, korkulmaya ve uğruna can feda edilmeye O’ndan başkası layık değildir? Hiç tefekkür ettin mi?
Seni bir damla sudan, muazzam bir sanat eseri olarak YOKTAN VAR EDEN
Sana ruhundan üfleyip CAN VEREN
Her nefeste seni hayata bağlayan, kalbine ritim veren ve seni her an YAŞATAN
Kalbinin en kuytu köşesinden geçen fısıltıyı, senin bile kendine itiraf edemediğini BİLEN
Gecenin karanlığında siyah karıncanın yürüyüşünü gördüğü gibi, gizliyi de açığı da GÖREN
Geçmişini rahmetiyle örten, geleceğini ise mutlak kudretiyle KUŞATAN
Seni her sabah rızıklandıran, seni bir gün ÖLDÜRECEK ve sonra hesap için tekrar DİRİLTECEK OLAN KİMDİR?
İşte O ALLAH’TIR!
Eşi benzeri, dengi ve ortağı olmayan; hiçbir şeye muhtaç olmayıp her şeyin kendisine muhtaç olduğu ES-SAMED olan Allah! Her şeye gücü yeten, azametiyle dağları toz eden ama rahmetiyle her şeyi kuşatan Allah! Zamandan ve mekândan münezzeh olan, Alemlerin yegâne hükümdarı Allah!
PEKİ SEN, BU KUDRET KARŞISINDA KİMSİN?
Bu kadar büyük bir Rabbi ne kadar tanıyorsun? O’nu ne kadar seviyorsun? Yoksa sadece dudak ucuyla "seviyorum" diyerek kendini mi kandırıyorsun? Çünkü sarsılmaz bir gerçek vardır ki:
ALLAH’I TANIMAYAN SEVEMEZ
SEVMEYEN İTAAT EDEMEZ
İTAAT ETMEYEN İSE EBEDİ AZAPTAN KURTULAMAZ!
EY MÜMİN!
Unutma, bir zamanlar onlar vardı Allah’ı her şeyden, herkesten ve kendi canlarından çok sevenler Bir anlık dünya menfaati, üç beş kuruşluk itibar için Allah’ın rızasını pazarlık konusu yapmayanlar! Onlar; gece secdede hıçkırıklarla gözyaşı döken, gündüz ise bir aslan edasıyla Allah için yaşayan, kalpleri sadece Allah zikriyle mutmain olan gerçek kullardı. Dünya onların ayağının altındaydı; ama bir an bile o kirli sevda kalplerine giremedi! Onlar biliyorlardı ki:
"Allah varsa, her şey var Allah yoksa, her şey yok!"
PEKİ YA SENİN SEVGİNİN TARTISI NEDİR?
"Allah’ı seviyorum" diyorsun; ama O’nun ezanına, O’nun namazına, O’nun emirlerine gelince ayakların geri geri gidiyor, ağır davranıyorsun. O’nun yasaklarına, sınırlarına gelince sanki ateş değilmiş gibi yaklaşmaktan çekinmiyorsun. O’nun sevmediği ne varsa peşinden koşuyor, O’nun sevdiklerinden ise bir yabancı gibi uzak duruyorsun.
SORUYORUM SANA: BU NASIL SEVGİ? BU NASIL SAMİMİYET?
EY KUL!
İnsanların kapılarını aşındırıp medet umarken, fani varlıklardan şifa ve rızık beklerken, her darda kaldığında dünyaya sımsıkı sarılırken hiç mi düşünmedin? HER ŞEYİN ANAHTARI KİMİN ELİNDE? Rızkı asıl veren kim? Kalbine o huzuru koyacak olan kim? Seni dipsiz kuyulardan çıkarıp düze çıkaracak olan kim?
EL-KADİR OLAN ALLAH!
Ama sen Yarının rızık endişesiyle uykularını feda ediyorsun. İnsanlar "ne der" korkusuyla titriyorsun. Sonra da dilinle; "Hasbünallah - Allah bana yeter!" diyorsun. Bil ki hocam; söz vardır, bir de o sözü yaşayan, o sözün ağırlığıyla titreyen kalp vardır!
UNUTMA!
Allah bir kulunu severse, onun gören gözü, işiten kulağı, tutan eli olur. O kul Allah ile görür, Allah ile yürür. Allah senin için bir kapıyı kapatırsa feryat etme; bil ki O, binlerce rahmet kapısını açmak için bunu yapar! Yeter ki sen yanlış kapılarda dilenmeyi bırak, doğru kapıda, yani O'nun dergâhında beklemeyi öğren!
ŞİMDİ KENDİNE SOR, AMA DÜRÜSTÇE!
Şu an kalbinde kim var? Allah mı, yoksa dünya mı? Çünkü ilahi kural şudur: KALP İKİ HAKİKİ SEVGİYİ KALDIRMAZ! Ya Allah’ı seversin ya dünyayı Ama unutma:
ALLAH’I BULAN HER ŞEYİ BULUR ALLAH’I KAYBEDEN HER ŞEYİ KAYBEDER!
GEL!
Vakit daralıyor, güneş batıyor Bugün, tam şimdi, kalbini asıl sahibine çevir. Gel Kur’ân’ı sadece okumayalım, anlayalım. Gel Hadis-i Şerifleri hayatımıza nakşedelim. Gel Allah’ı hakkıyla tanıyalım ve O’nu gerçekten, her şeyden çok sevelim.
VE BİRLİKTE SORALIM:
RABBİMİZ KİMDİR?
BİZ O’NU NE KADAR SEVİYORUZ?
VE EN ÖNEMLİSİ O BİZİ SEVİYOR MU?
1. MUHABBETULLAH VE İTTİBA: GERÇEK SEVGİNİN İSPATI
1. AYET-İ KERİME
قُلْ اِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللّٰهَ فَاتَّبِعُون۪ي يُحْبِبْكُمُ اللّٰهُ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْۜ وَاللّٰهُ غَفُورٌ رَح۪يمٌ
Meali: "(Resulüm!) De ki: Eğer Allah'ı seviyorsanız bana uyun ki, Allah da sizi sevsin ve günahlarınızı bağışlasın. Allah çok bağışlayan, çok esirgeyendir." (Âl-i İmrân Suresi, 31. Ayet)
1. HADİS-İ ŞERİF
اَحِبُّوا اللّٰهَ لِمَا يَغْذُوكُمْ مِنْ نِعَمِه۪ وَاَحِبُّون۪ي بِحُبِّ اللّٰهِ
“Meali: "Nimetleriyle sizi beslediği için Allah'ı sevin; beni de Allah'ı sevdiğiniz için sevin." (Tirmizî, Menâkıb 31) Sıhhat: Hasan.”
Nüzul Sebebi: Bazı toplulukların "Biz Allah'ı çok seviyoruz" diyerek iddiada bulunmaları, ancak hayatlarında ilahi emirlere ve sünnete riayet etmemeleri üzerine; gerçek sevginin kuru bir iddiadan ibaret olmadığını, bunun ancak Hz. Peygamber'e (s.a.s) tabi olmakla ispatlanabileceğini bildirmek üzere nazil olmuştur.
Az ve Öz Tefsir: Allah sevgisi (Muhabbetullah), imanın ruhu ve özüdür. Ayet-i kerime, sevgiyi "ittiba" (uymak) şartına bağlamıştır. Yani kim Allah'ı sevdiğini iddia ediyorsa, bunun tartısı Resulullah'ın (s.a.s) izinden gitmektir. Allah'ın kulu sevmesi ise; ona ibadetleri sevdirmesi, haramlardan soğutması ve rızasına uygun yaşatmasıdır. Hadis-i şerif ise sevginin marifete dayandığını, yani Allah'ın üzerimizdeki sonsuz nimetlerini tefekkür etmenin sevgiyi artıracağını ihtar eder.
Sahabe Kıssası: Sevban (r.a.), Efendimiz'e (s.a.s) olan derin sevgisiyle bilinirdi. Bir gün huzura geldiğinde rengi solmuş ve bitkin bir haldeydi. Efendimiz (s.a.s) nedenini sorunca şöyle dedi: "Ya Resulallah! Hasta değilim ama Seni görmediğim zaman büyük bir yalnızlık ve özlem çekiyorum. Sonra ahireti düşünüyorum; Sen peygamberlerle en yüksek makamda olacaksın, ben ise cennete girsem bile Senden aşağıda kalacağım ve Seni göremeyeceğim diye korkuyorum." Bunun üzerine müminlerin ahirette sevdikleriyle beraber olacağı müjdesi gelmiş ve Sevban (r.a) o büyük hasretten bu müjdeyle kurtulmuştur.
Kıssadan Hisse: Sevgi, fedakarlıktır; kişi kimi seviyorsa onun ahlakıyla ahlaklanır.
2. ALLAH'IN KUDRETİ VE TEVEKKÜL: TEK DAYANAK ALLAH'TIR
2. AYET-İ KERİME
وَمَنْ يَتَوَكَّلْ عَلَى اللّٰهِ فَهُوَ حَسْبُهُۜ اِنَّ اللّٰهَ بَالِغُ اَمْرِه۪ۜ قَدْ جَع َ اللّٰهُ لِكُلِّ شَيْءٍ قَدْراً
Meali: "Kim Allah’a tevekkül ederse, O kendisine yeter. Şüphesiz Allah, emrini yerine getirendir. Allah, her şey için bir ölçü koymuştur." (Talâk Suresi, 3. Ayet)
2. HADİS-İ ŞERİF
لَوْ اَنَّكُمْ تَوَكَّلْتُمْ عَلَى اللّٰهِ حَقَّ تَوَكُّلِه۪ لَرَزَقَكُمْ كَمَا يَرْزُقُ الطَّيْرَ
“Meali: "Eğer siz Allah’a hakkıyla tevekkül etseydiniz, kuşları rızıklandırdığı gibi sizi de rızıklandırırdı." (Tirmizî, Zühd 33) Sıhhat: Sahih.”
Nüzul Sebebi: Müslümanların ekonomik dar boğazdan geçtiği, düşman baskısıyla kuşatıldığı ve rızık endişesinin kalpleri yokladığı bir dönemde; sebepler dairesinde hareket ettikten sonra sonucun ancak Allah'a ait olduğunu ve O'na güvenenlerin asla yarı yolda kalmayacağını bildirmek üzere nazil olmuştur.
Az ve Öz Tefsir: Tevekkül, tembellik değil; elden gelen gayreti gösterdikten sonra kalben Allah'a yaslanmaktır. Kuşlar sabah yuvalarından aç çıkar, rızık ararlar; yani "fiili dua" ederler. Sonra Allah onları doyurur. Mümin de çalışır ama rızkı patrondan veya ticaretten değil, bizzat Allah'tan bilir. Allah'ın koyduğu "ölçü" (kader), her şeyin bir zamanı ve hikmeti olduğunu öğretir.
Sahabe Kıssası: Hacer validemiz, ıssız bir vadide kucağında İsmail (a.s) ile yalnız bırakıldığında, Hz. İbrahim'e sordu: "Bizi buraya bırakmanı Allah mı emretti?" İbrahim (a.s) "Evet" deyince, o sarsılmaz bir imanla; "Öyleyse Allah bizi terk etmez (zayi etmez)!" dedi. Bu teslimiyet, bir çölün ortasından kıyamete kadar akacak olan Zemzem suyunu ve bir şehri (Mekke) fışkırtmıştır.
Kıssadan Hisse: Sebeplere sarıl ama sonuçtan endişe etme. Zira hüküm verenlerin en hayırlısı Allah'tır.
3. MARİFETULLAH: ALLAH'I TANIMAK VE TEFEKKÜR
3. AYET-İ KERİME
اِنَّ ف۪ي خَلْقِ السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِ وَاخْتِلَافِ الَّيْلِ وَالنَّهَارِ لَاٰيَاتٍ لِاُو۫لِي الْاَلْبَابِ
Meali: "Göklerin ve yerin yaratılışında, gece ile gündüzün birbiri ardınca gelip gidişinde aklıselim sahipleri için (Allah'ın varlığını ve kudretini gösteren) kesin deliller vardır." (Âl-i İmrân Suresi, 190. Ayet)
3. HADİS-İ ŞERİF
تَفَكَّرُوا فِي خَلْقِ اللّٰهِ وَلَا تَفَكَّرُوا فِي اللّٰهِ
Meali: "Allah'ın yarattıkları hakkında tefekkür edin, fakat Allah'ın zatı hakkında (nasıl olduğunu anlamak için) tefekkür etmeyin (zira buna güç yetiremezsiniz)." (Ebu'ş-Şeyh, el-Azame) Sıhhat: Hasan.
Nüzul Sebebi: Müşriklerin ve ehli kitabın, kainattaki nizamı tesadüfe veya aracı ilahlara bağlamalarına karşılık; aklını kullanan her insanın evrendeki bu muazzam dengeden hareketle tek olan yaratıcıya ulaşması gerektiğini beyan etmek üzere nazil olmuştur.
Az ve Öz Tefsir: Marifetullah, Allah'ı sıfatları ve eserleri üzerinden tanımaktır. Aklıselim sahibi (ulü'l-elbâb), sadece gözüyle bakan değil, gördüğü her şeyde yaratıcının mührünü fark edendir. Gece ve gündüzün şaşmaz bir düzenle birbirini izlemesi, tesadüfü imkansız kılar. İnsanın görevi, Allah'ın zatını kavramaya çalışmak değil (çünkü beşer aklı bunu ihata edemez), O'nun kainattaki kudret tecellilerini okumaktır.
Sahabe Kıssası: Ebû Zer el-Gıfârî (r.a.), daha İslam gelmeden önce çölde gökyüzünü ve yıldızları izleyerek bu kainatın sahipsiz olamayacağını anlamıştı. Kimse kendisine anlatmadan, kalbindeki fıtrat sesiyle "tek bir yaratıcı" olduğuna inanmış ve puta tapmayı reddetmişti. Mekke'de bir Peygamber çıktığını duyunca; "İşte kalbimde bulduğumu o dille anlatıyor" diyerek koşa koşa gitmiş ve ilk Müslümanlardan olmuştur.
Kıssadan Hisse: Her eser, müellifini (yazarını) gösterir. Kainat kitabını okuyan, sahibini bulur.
4. İHSAN VE YAKÎN: ALLAH'I GÖRÜYORMUŞÇASINA YAŞAMAK
4. AYET-İ KERİME
وَهُوَ مَعَكُمْ اَيْنَ مَا كُنْتُمْۜ وَاللّٰهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَص۪يرٌ
“Meali: "Siz nerede olursanız olun, O sizinle beraberdir. Allah, yaptıklarınızı hakkıyla görendir." (Hadîd Suresi, 4. Ayet)”
4. HADİS-İ ŞERİF
اَلْاِحْسَانُ اَنْ تَعْبُدَ اللّٰهَ كَاَنَّكَ تَرَاهُ فَاِنْ لَمْ تَكُنْ تَرَاهُ فَاِنَّهُ يَرَاكَ
“Meali: "İhsan; Allah’ı görüyormuşsun gibi ibadet etmendir. Sen O’nu görmesen de O seni görmektedir." (Müslim, Îmân 1) Sıhhat: Sahih.”
Nüzul Sebebi: İnsanın yalnız kaldığında veya kalabalıklar içinde gizlendiğini sandığı anlarda, aslında hiçbir şeyin gizli kalmayacağını; her an ilahi bir gözetim altında olduğumuz bilincini kalplere yerleştirmek üzere nazil olmuştur.
Az ve Öz Tefsir: Allah; zamandan ve mekandan münezzehtir, varlığı kendindendir. O, kuluna şah damarından daha yakındır. Bu yakınlığı hissetmek "İhsan" makamıdır. İnsan, bir büyüğün huzurunda nasıl edebini korursa, Allah’ın her an kendisini gördüğünü bilen mümin de hayatını o nezaket ve takva ile süsler. "Kendini bilen Rabbini bilir; Rabbini bilen haddini bilir." Zira kendi acziyetini gören, O’nun sonsuz kudretini ve her yerde hazır oluşunu kavrar.
Sahabe Kıssası: Hazreti Ömer (r.a.) döneminde, gece vakti bir annenin sütçü kızına süte su katmasını emrettiği, kızın ise; "Ömer görmese de Allah görüyor" dediği o meşhur hadise, ihsan şuurunun zirvesidir. O genç kız, Allah sevgisini ve korkusunu (takvayı) her türlü dünyevi kazancın üstünde tutmuş; "Hüküm ancak Allah'a aittir" diyerek dürüstlükten sapmamıştır. Bu ihlası sebebiyle de Hz. Ömer'in gelini olma şerefine ermiştir.
Kıssadan Hisse: Allah'ı bulan neyi kaybetti? Allah'ı kaybeden neyi buldu? Kalbinde Allah varsa, her iki cihan senindir.
5. RIZÂ VE TESLİMİYET: HER HALİ ALLAH'A BIRAKMAK
5. AYET-İ KERİME
وَاُفَوِّضُ اَمْر۪يٓ اِلَى اللّٰهِۜ اِنَّ اللّٰهَ بَص۪يرٌ بِالْعِبَادِ
“Meali: "Ben işimi Allah’a bırakıyorum. Şüphesiz Allah, kullarını hakkıyla görendir." (Mü'min Suresi, 44. Ayet)”
5. HADİS-İ ŞERİF
اِذَا سَاَلْتَ فَاسْاَلِ اللّٰهَ وَاِذَا اسْتَعَنْتَ فَاسْتَعِنْ بِاللّٰهِ
“Meali: "Bir şey istediğin vakit Allah’tan iste; yardım dilediğin vakit Allah’tan dile." (Tirmizî, Kıyâme 59) Sıhhat: Sahih.”
Nüzul Sebebi: Firavun’un sarayında imanını gizleyen müminin (Mü’min-i Âl-i Firavun), tüm tehditlere rağmen sarsılmadan davasını savunduktan sonra, kendini ve akıbetini tamamen Allah’ın himayesine teslim ettiğini beyan etmek üzere nazil olmuştur.
Az ve Öz Tefsir: Müminin en büyük zenginliği Allah’a yakınlığıdır. "Allah'ım! Ben her halimi Sana bıraktım. Sen beni kullarının eline bırakma." Teslimiyet, çaresizlik değil, en büyük güce dayanmaktır. "Neden ümitsizliğe düşeyim, her daim umutları yaratan Rabbim varken?" şuuruyla yaşayan bir kul için dünya dertleri sadece birer misafirdir. Dermanı Allah olanın, çözülemeyecek derdi yoktur; zira O, her şeye gücü yeten (Kudret) ve her şeyi yaratandır (Tekvin).
Sahabe Kıssası: Habib bin Zeyd (r.a.), yalancı peygamber Müseylime tarafından yakalanıp parça parça doğranırken dahi, kendisine yapılan "Müseylime'nin peygamberliğine şehadet et" teklifini reddetmiş; her parçasında Allah ve Resulü'ne olan bağlılığını haykırmıştır. O, her halini Allah'a bırakmış ve son nefesine kadar "Güç ve kuvvet sadece Allah'ındır" hakikatinden milim sapmamıştır.
Kıssadan Hisse: Rabbini tanıyan sever, seven itaat eder, itaat eden ise kurtulur. Her nereye bakarsan, O'nun kudretinin tecellisini görürsün.
6. ZİKRULLAH VE KALBİN TATMİNİ: EN BÜYÜK ZENGİNLİK
6. AYET-İ KERİME
اَلَا بِذِكْرِ اللّٰهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُۜ
“Meali: "Bilesiniz ki, kalpler ancak Allah’ı anmakla huzur bulur." (Ra'd Suresi, 28. Ayet)”
6. HADİS-İ ŞERİF
كَلِمَتَانِ خَف۪يفَتَانِ عَلَى اللِّسَانِ ثَق۪يلَتَانِ فِي الْم۪يزَانِ حَب۪يبَتَانِ اِلَى الرَّحْمٰنِ سُبْحَانَ اللّٰهِ وَبِحَمْدِه۪ سُبْحَانَ اللّٰهِ الْعَظ۪يمِ
Meali: "Dile hafif, mizanda ağır, Rahman’a sevgili olan iki cümle vardır: Sübhânallâhi ve bi-hamdihî, Sübhânallâhi'l-azîm." (Buhârî, Tevhid 58) Sıhhat: Sahih.
Nüzul Sebebi: İnsanların maddi zenginlikte, makamda veya fani eğlencelerde huzur arayıp hüsrana uğradıkları bir vasatta; ruhun asıl gıdasının ancak yaratıcısını anmak ve O'nunla bağ kurmak olduğunu tescil etmek üzere nazil olmuştur.
Az ve Öz Tefsir: Allah sevgisi imanın özüdür. "Rabbini bilen O'nu sever"; O'nu seven ise O'nu zikretmekten doymaz. İnsanın kalbi bir boşluk kabul etmez; eğer orayı Allah sevgisiyle doldurmazsanız, dünya dolsa da yine boş kalır. Zikir, sadece dilin dönmesi değil, kalbin Allah ile uyanık kalmasıdır. "Sevdiğin kadar Allah’sın, unuttuğun kadar dünyasın." Yani Allah’ı andığın sürece varsın, O'nu unuttuğun an manen yok hükmündesin.
Sahabe Kıssası: Zeyd bin Desinne (r.a.), müşrikler tarafından şehit edilmek üzereyken ona sordular: "Şu an senin yerinde Muhammed'in olmasını, senin ise ailende huzur içinde olmanı istemez miydin?" Zeyd (r.a.) büyük bir vakarla şu cevabı verdi: "Vallahi, Muhammed'in (s.a.v.) şu an bulunduğu yerde ayağına bir dikenin batmasına dahi gönlüm razı gelmez!" İşte bu, Allah ve Resulü sevgisinin kalpteki en büyük zenginlik olduğunun ispatıdır.
Kıssadan Hisse: Kalbinde Allah sevgisi olanın, başka bir sevgiye ihtiyacı kalmaz. Zikir, vuslatın anahtarıdır.
7. RAHMAN VE RAHİM: SONSUZ MERHAMETİN SAHİBİ
7. AYET-İ KERİME
وَرَحْمَت۪ي وَسِعَتْ كُلَّ شَيْءٍۜ
“Meali: "Merhametim her şeyi kuşatmıştır." (A’râf Suresi, 156. Ayet)”
7. HADİS-İ ŞERİF
اَللّٰهُ اَرْحَمُ بِعِبَادِه۪ مِنْ هٰذِهِ بِوَلَدِهَا
Meali: "Hiç şüphesiz Allah, kullarına karşı, (yavrusunu bağrına basan) şu annenin yavrusuna olan şefkatinden çok daha merhametlidir." (Buhârî, Edeb 18) Sıhhat: Sahih.
Nüzul Sebebi: Günahlarının ağırlığı altında ezilip "Allah beni affetmez" diyerek ümitsizliğe düşenlere ve Allah'ın gazabının her şeyi yok edeceğini sananlara karşı; ilahi rahmetin her türlü gazabı geçtiğini ve O'nun kapısının her zaman açık olduğunu bildirmek üzere nazil olmuştur.
Az ve Öz Tefsir: Allah, Rahman ve Rahim'dir. O'nun merhameti sadece müminleri değil, tüm canlıları kuşatır. "Ahvali dertli olanın dermanı Allah’tır! Dermanı Allah olanın derdi mi vardır?" İnsan, acziyetini anlayıp o sonsuz şefkat kucağına sığındığında, dünyevi tüm korkular anlamını yitirir. Allah, kulunu sevdiği için onu asla sahipsiz bırakmaz. "Allah kulunu severse, dünya da ahiret de o kulun olur." Çünkü her şeyin dizgini O'nun elindedir.
Sahabe Kıssası: İslam ordusu bir seferden dönerken, esirler arasında çocuğunu kaybetmiş bir anne feryat ederek her gördüğü çocuğu bağrına basıyordu. Sonunda kendi yavrusunu bulup emzirmeye başlayınca Efendimiz (s.a.s) yanındakilere sordu: "Bu kadının çocuğunu ateşe atacağına ihtimal verir misiniz?" Sahabe "Asla!" deyince, Efendimiz yukarıdaki hadisi irat buyurarak Allah'ın merhametinin derinliğini beyan etti. İşte bu sahabi kadın, o günden sonra her zorlukta "Rabbim beni annemden çok seviyor" şuuruyla yaşamıştır.
Kıssadan Hisse: Başkalarının lafları seni üzmesin; çünkü güç ve kuvvet sadece Allah’ındır. O'nun merhametine sığınan, en büyük kaleye sığınmıştır.
8. İBADET VE KURBANİYET: ALLAH'A YAKLAŞMAK
8. AYET-İ KERİME
وَاسْجُدْ وَاقْتَرِبْ
“Meali: "Secde et ve yaklaş!" (Alak Suresi, 19. Ayet)”
8. HADİS-İ ŞERİF
وَمَا تَقَرَّبَ اِلَيَّ عَبْد۪ي بِشَيْءٍ اَحَبَّ اِلَيَّ مِمَّا افْتَرَضْتُ عَلَيْهِ
“Meali: "Kulum kendisine farz kıldığım amellerden daha sevimli bir şeyle bana yaklaşamaz." (Buhârî, Rikâk 38) Sıhhat: Hadis-i Kudsî.”
Nüzul Sebebi: Kulu Allah'tan uzaklaştırmak isteyen engellere, nefsin arzularına ve kibirli başkaldırılara karşı; gerçek hürriyetin ve Allah'a yakınlığın ancak secdeyle, yani tevazu ve kullukla mümkün olduğunu ilan etmek üzere nazil olmuştur.
Az ve Öz Tefsir: Allah sevgisi, imanın tadını almanın şartıdır. Ancak bu sevgi sadece dilde kalmamalı, eyleme dökülmelidir. "Rabbini tanıyan sever, seven itaat eder, itaat eden kurtulur." Kulluk, Allah ile kul arasındaki en mahrem ve en yüce bağdır. Kudsî Hadis'te belirtildiği gibi: "Kulum bana bir karış yaklaşırsa, ben ona bir arşın yaklaşırım." Sen O'na doğru bir adım atarsan, O'nun rahmeti sana koşarak gelir. En büyük zenginlik, işte bu manevi yakınlıktır.
Sahabe Kıssası: Rebia bin Ka'b (r.a.), Efendimiz'e (s.a.s) hizmet eder, abdest suyunu taşırdı. Bir gün Efendimiz (s.a.s) ona; "Dile benden ne dilersen!" buyurdu. Rebia, dünyalık bir köşk veya mal istemedi. Dedi ki: "Ya Resulallah! Cennette Seninle beraber olmayı dilerim." Efendimiz; "Başka bir şey yok mu?" deyince; "Sadece bu!" cevabını verdi. Bunun üzerine Efendimiz (s.a.s); "Öyleyse çokça secde ederek bu konuda bana yardımcı ol" buyurdu. O sahabi, hayatını secdeyle Allah'a yaklaşmaya adamıştır.
Kıssadan Hisse: Kalbinde Allah yoksa, dünya dolsa da boştur. En büyük zenginlik, O'nun katında kabul görmektir.
9. SABIR VE TEVEKKÜL DENGESİ: UMUDUN KAYNAĞI
9. AYET-İ KERİME
وَلَا تَيْاَسُوا مِنْ رَوْحِ اللّٰهِۜ اِنَّهُ لَا يَيْاَسُ مِنْ رَوْحِ اللّٰهِ اِلَّا الْقَوْمُ الْكَافِرُونَ
“Meali: "Allah’ın rahmetinden ümidinizi kesmeyin. Çünkü Allah’ın rahmetinden ancak kafirler topluluğu ümit keser." (Yûsuf Suresi, 87. Ayet)”
9. HADİS-İ ŞERİF
عَجَباً لِاَمْرِ الْمُؤْمِنِ اِنَّ اَمْرَهُ كُلَّهُ خَيْرٌ
“Meali: "Müminin durumu ne hoştur! O'nun her işi hayırdır; (bu durum mümin dışındakilerde yoktur)." (Müslim, Zühd 64) Sıhhat: Sahih.”
Nüzul Sebebi: Yıllardır evlat hasreti çeken ve büyük imtihanlardan geçen Hz. Yakub'un (a.s), evlatlarına nasihat ederken; Allah'ın kudretinden ve yardımından ümit kesmenin mümine yakışmayacağını, imanın en zor anda bile "ümitvar olmak" olduğunu bildirmek üzere nazil olmuştur.
Az ve Öz Tefsir: Muhabbetullah (Allah Aşkı), kalpte başka bir korkuya yer bırakmaz. İnsan sevdiğini kırmaktan korkar, bu da takvayı doğurur. "Neden ümitsizliğe düşeyim Her daim umutları yaratan Rabbim varken." Mümin, darlıkta sabreder ecir kazanır, bollukta şükreder ecir kazanır. "Allah’a yakın olan, dünyadan uzaktır." Yani dünyanın geçici hüzünleri, Allah'a yakın olan kalbi istila edemez.
Sahabe Kıssası: Ümmü Seleme (r.a.), eşi Ebû Seleme vefat ettiğinde büyük bir kedere kapılmıştı. Ancak Efendimiz'den (s.a.s) duyduğu; "Allah'ım, bu musibetimde bana ecir ver ve ondan daha hayırlısını nasip et" duasını okudu. Kendi kendine; "Ebû Seleme'den daha hayırlısı kim olabilir?" diye düşünürken, Allah ona Resulullah (s.a.s) ile evlenmeyi nasip etti. O, ümidini kesmeyip her halini Allah'a bıraktığı için beklediğinden çok daha hayırlısına kavuştu.
Kıssadan Hisse: Sen Allah'ın dinine yardım et ki, Allah da sana yardım etsin. Allah sevgisi, dünyada huzur, ahirette ise vuslatın anahtarıdır.
10. MARİFETULLAH VE MUHABBET: TANIMADAN SEVİLMEZ
10. AYET-İ KERİME
فَاعْلَمْ اَنَّهُ لَآ اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ
“Meali: "Bil ki, Allah’tan başka hiçbir ilah yoktur." (Muhammed Suresi, 19. Ayet)”
10. HADİS-İ ŞERİF
اَللّٰهُمَّ اِنّ۪ي اَسْاَلُكَ حُبَّكَ وَحُبَّ مَنْ يُحِبُّكَ وَالْعَمَلَ الَّذ۪ي يُبَلِّغُن۪ي حُبَّكَ
Meali: "Allah’ım! Senden sevgini, Seni sevenlerin sevgisini ve beni Senin sevgine ulaştıracak ameli talep ediyorum." (Tirmizî, Daavât 73) Sıhhat: Hasan-Sahih.
Nüzul Sebebi: İmanın sadece taklidi bir kabulden ibaret kalmaması; kişinin Rabbini isimleri, sıfatları ve birliği (Vahdaniyet) ile hakkıyla tanıması ve bu bilginin kalpte sarsılmaz bir sevgiye dönüşmesini sağlamak üzere nazil olmuştur.
Az ve Öz Tefsir: Hasan Basri hazretlerinin buyurduğu gibi: "Rabbini bilen O'nu sever." Sevgi, bilginin meyvesidir. Allah’ı Kur’an’da belirtilen sıfatlarıyla (Hayat, İlim, Kudret, Tekvin) tanımayan bir gönül, O’na hakkıyla muhabbet edemez. Allah sevgisi imanın özüdür; dünyada huzur, ahirette ise vuslatın anahtarıdır. Hakiki sevgi, Allah’ı her şeyden daha fazla sevip O'nun rızasını gözetmekle olur. "Senin gönlünde Allah sevgisi arttıysa, şüphe yok ki Allah da seni seviyordur."
Sahabe Kıssası: Ebû Rezîn el-Ukaylî (r.a.), Efendimiz'e (s.a.v) gelerek; "Ya Resulallah! Allah kullarını sever mi, onlara güler mi (razı olur mu)?" diye sordu. Efendimiz "Evet" buyurunca, o büyük bir sevinçle: "Rabbimiz güldüğüne/razı olduğuna göre artık biz hiçbir hayırdan mahrum kalmayız!" dedi. Bu sahabi, Allah'ı sadece bir "hükümran" olarak değil, kuluyla ilgilenen ve ondan razı olan bir "Mevlâ" olarak tanımanın sevincini ömür boyu kalbinde taşımıştır.
Kıssadan Hisse: İnsan, ancak tanıdığını sever. Rabbini tanıyan O’na hayran olur, hayran olan ise O'na ram olur.
11. CANINDAN ÇOK SEVMEK: OLGUN MÜMİNİN NİŞANESİ
11. AYET-İ KERİME
اَلنَّبِيُّ اَوْلٰى بِالْمُؤْمِن۪ينَ مِنْ اَنْفُسِهِمْ
“Meali: "Peygamber, müminlere kendi canlarından daha yakındır (onlar üzerinde daha çok hak sahibidir)." (Ahzâb Suresi, 6. Ayet)”
11. HADİS-İ ŞERİF
لَا يُؤْمِنُ اَحَدُكُمْ حَتّٰى اَكُونَ اَحَبَّ اِلَيْهِ مِنْ وَالِدِه۪ وَوَلَدِه۪ وَالنَّاسِ اَجْمَع۪ينَ
“Meali: "Sizden biriniz, beni babasından, evladından ve bütün insanlardan daha çok sevmedikçe tam iman etmiş olmaz." (Buhârî, Îmân 8) Sıhhat: Sahih.”
Nüzul Sebebi: Müminlerin toplumsal ve ferdi hayatlarında kime öncelik vereceklerini, sadakat ve sevgi hiyerarşisinin nasıl olması gerektiğini ve İslam davasının her türlü fani bağın üzerinde tutulması gerektiğini beyan etmek üzere nazil olmuştur.
Az ve Öz Tefsir: Peygamber sevgisi Allah sevgisinden sonra gelir ve aslında onun ayrılmaz bir parçasıdır. Hz. Ömer (r.a.) hadisesinde olduğu gibi; insan için ilk sevilen şey kendi nefsidir. Ancak kemale ermek, nefsin arzularını Allah ve Resulü'nün rızasına feda etmekle mümkündür. Efendimizi canından çok sevmeyen, imanın tadını alamaz. Çünkü sevilenin elçisi de sevilir. Eğer gönülde Allah aşkı varsa, O'nun en sevdiği kulu olan Hz. Muhammed Mustafa (s.a.v) o gönlün sultanı olur.
Sahabe Kıssası: Hazreti Ömer (r.a.), Efendimiz'in (s.a.v) elini tutarak; "Ey Allah'ın Resulü! Seni canım dışındaki her şeyden çok seviyorum" demişti. Efendimiz; "Canından da çok sevmedikçe olmaz ya Ömer" buyurunca, Hz. Ömer bir an durup nefsini sorguladı ve o büyük teslimiyetle: "Vallahi şimdi Seni canımdan da çok seviyorum" dedi. Efendimiz (s.a.v) de: "İşte şimdi oldu ey Ömer" buyurdu. Bu itiraf, sadece bir söz değil, Hz. Ömer'in hayatının her anında Resulullah'ın emrini kendi nefsinin önüne koyacağının ilanıydı.
Kıssadan Hisse: İman, akıl ile kalbin "Allah ve Resulü" noktasında birleşmesidir. Sevdiğin kadar değerlisin.
12. KULLUĞUN ÖZÜ: ALLAH İLE KONUŞMAK (ZİKİR VE DUA)
12. AYET-İ KERİME
فَاذْكُرُون۪يٓ اَذْكُرْكُمْ وَاشْكُرُوا ل۪ي وَلَا تَكْفُرُونِ
“Meali: "Öyleyse Beni anın ki, Ben de sizi anayım. Bana şükredin, nankörlük etmeyin." (Bakara Suresi, 152. Ayet)”
12. HADİS-İ ŞERİF
اَنَا عِنْدَ ظَنِّ عَبْد۪ي ب۪ي وَاَنَا مَعَهُ اِذَا ذَكَرَن۪ي
“Meali: "Ben kulumun zannı üzereyim. O Beni andığı zaman Ben onunla beraberim." (Müslim, Zikr 2) Sıhhat: Hadis-i Kudsî.”
Nüzul Sebebi: Kulun Rabbiyle olan bağının sadece belirli zamanlara hasredilmemesi; her an O'nunla bir iletişim (zikir, dua, tefekkür) içinde olunması ve bu sayede ilahi rahmetin ve korumanın kulun üzerine her daim gölge gibi düşmesini sağlamak üzere nazil olmuştur.
Az ve Öz Tefsir: "Siz Beni refah içinde anın ki, Ben de sizi felaket anında anayım." Allah'ı zikretmek en büyük ibadettir. Allah kulunu severse, ona Kendi ismini zikretmeyi sevdirir. "Siz Beni ibadetle anın, Ben de sizi yardımımla anayım." Zikir, kulun Allah'a sunduğu bir arz-ı haldir; karşılığı ise Allah'ın kulu "rahmetiyle" anmasıdır. Her nereye bakarsan bak, O'nun tecellisini görerek "Sübhânallah" demek, imanın en yüksek mertebesidir.
Sahabe Kıssası: Ebû Hüreyre (r.a.), açlıktan karnına taş bağladığı günlerde dahi dili zikirden, kalbi Allah sevgisinden asla ayrılmazdı. Efendimiz (s.a.v) ona; "Yarın kıyamet günü benim şefaatime en çok kim layık olacak biliyor musun?" diye sormuş, sonra yine bizzat kendisi cevaplamıştır: "İhlasla 'Lâ ilâhe illâllah' diyen kimsedir." Ebû Hüreyre o günden sonra bu zikri kalbine mühürlemiş, her zorlukta "Allah bana yeter" diyerek o büyük sevgiyle ayakta kalmıştır.
Kıssadan Hisse: Sen Allah'ı anarsan, kâinat seni anar. Sen Allah'ı unutursan, nefsin seni yutar.
13. MUHABBETİN KAYNAĞI: BİLMEK VE SEVMEK
13. AYET-İ KERİME
اَللّٰهُ نُورُ السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِۜ
“Meali: "Allah, göklerin ve yerin nurudur." (Nûr Suresi, 35. Ayet)”
13. HADİS-İ ŞERİF
اَللّٰهُمَّ اجْعَلْ حُبَّكَ اَحَبَّ اِلَيَّ مِنْ نَفْس۪ي وَاَهْل۪ي وَمِنَ الْمَاءِ الْبَارِدِ
“Meali: "Allah’ım! Senin sevgini bana canımdan, ailemden ve soğuk sudan daha sevgili kıl." (Tirmizî, Daavât 74) Sıhhat: Hasan.”
Nüzul Sebebi: Kalplerin dünyevi meta ve fani sevgilerle karardığı bir ortamda; asıl aydınlığın ve sevginin kaynağının ilahi nur olduğunu, ruhun ancak bu nuru tanıyarak huzura ereceğini beyan etmek üzere nazil olmuştur.
Az ve Öz Tefsir: Sevgi, bilginin meyvesidir; insan ancak bildiğini ve tanıdığını sever. Rabbini tanıyan O'nu sever; O'nu seven ise O'na itaat eder. Göklerde ve yerde O'na saklı hiçbir şey yoktur; O, gönüllerde saklı olanı bile bilir. Rahman ve Rahim sıfatlarıyla insanlara ve bütün canlılara sonsuz şefkati vardır. Bu sıfatlar Allah’tan başka kimde bulunur? Bu yüzden insanoğlu yalnız O’na ibadet etmek ve her şeyden daha çok O'nu sevmek durumundadır. Zira sevilenin sevgilisi de sevilir, elçisi de sevilir.
Sahabe Kıssası: Bir bedevi Efendimiz'e (s.a.v) gelerek; "Kıyamet ne zaman kopacak?" diye sordu. Efendimiz; "Onun için ne hazırladın?" buyurunca, bedevi; "Çok namazım ve orucum yok ama ben Allah ve Resulü'nü çok seviyorum" dedi. Bunun üzerine Efendimiz (s.a.v); "Kişi sevdiğiyle beraberdir" müjdesini verdi. Bu sözü duyan sahabe-i kiramın sevinci, başka hiçbir şeyle kıyaslanamazdı; çünkü onların bütün sermayesi bu karşılıksız ve derin muhabbetti.
Kıssadan Hisse: Varlıklar arasında varlığı zatının gereği olan ve hiçbir şeye ihtiyaç duymayan yalnız Allah’tır. O'nu sevmemek, kendini ve Rabbini bilmemekten ileri gelir.
14. İMANIN TADI: ALLAH İÇİN SEVMEK
14. AYET-İ KERİME
وَالَّذ۪ينَ اٰمَنُوٓا اَشَدُّ حُبّاً لِلّٰهِۜ
“Meali: "İman edenlerin Allah’a olan sevgileri ise (her şeyden) daha kuvvetlidir." (Bakara Suresi, 165. Ayet)”
14. HADİS-İ ŞERİF
اَوْثَقُ عُرَى الْا۪يمَانِ اَلْحُبُّ فِي اللّٰهِ وَالْبُغْضُ فِي اللّٰهِ
“Meali: "İmanın en sağlam kulpu, Allah için sevmek ve Allah için buğzetmektir (uzak durmaktır)." (Ahmed bin Hanbel, Müsned) Sıhhat: Sahih.”
Nüzul Sebebi: İnsanların bir kısmının Allah'tan başka varlıkları O'na denk tutarak sevmelerine karşılık; müminin kalbinde Allah sevgisinin her türlü beşeri ve fani sevginin üzerinde, sarsılmaz bir zirve olması gerektiğini vurgulamak üzere nazil olmuştur.
Az ve Öz Tefsir: Allah sevgisi, imanın özü ve en yüksek mertebesidir. Muhabbetullah kalbe yerleştiğinde, diğer tüm sevgiler O'nun rızasına göre şekillenir. Annemizi, eşimizi, çocuklarımızı severiz ama Allah sevgisini en yüce yere koyarız. Çünkü anne ve babayı bizim varlığımız için sebep kılan, onlara evlat sevgisini veren de O'dur. Her iyiliğin başı Allah’ı sevmektir. Allah’ı seveni, Allah da sever ve başkalarına da sevdirir. Kalbinde Allah sevgisi yer etmiş olanlara ne mutlu!
Sahabe Kıssası: Ebû Talha (r.a.), çok sevdiği ve büyük emek verdiği "Beyruhâ" adlı bahçesini, "Sevdiğiniz şeylerden infak etmedikçe birre (iyiliğe) eremezsiniz" ayeti nazil olunca, sadece Allah rızası için yoksullara bağışlamıştır. O, dünya malına olan sevgisini, Allah'a olan sevgisinin önüne geçirmemiş; en kıymetlisini feda ederek muhabbet davasındaki samimiyetini kanıtlamıştır.
Kıssadan Hisse: Allah sevgisi etrafında birleşmek ve bu sevgi ile birbirini sevmek, Allah’ı razı edecek en yüce davranıştır.
15. KULLUK VE YAKINLIK: ADIM ADIM ALLAH'A
15. AYET-İ KERİME
وَاِذَا سَاَلَكَ عِبَاد۪ي عَنّ۪ي فَاِنّ۪ي قَر۪يبٌۜ اُج۪يبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ اِذَا دَعَانِۙ
“Meali: "Kullarım Beni sana soracak olurlarsa, bilsinler ki Ben onlara çok yakınım. Bana dua edenin duasına icabet ederim." (Bakara Suresi, 186. Ayet)”
15. HADİS-İ ŞERİF
اِذَا تَقَرَّبَ الْعَبْدُ اِلَيَّ شِبْراً تَقَرَّبْتُ اِلَيْهِ ذِرَاعاً
“Meali: "Kulum Bana bir karış yaklaşırsa, Ben ona bir arşın yaklaşırım." (Buhârî, Tevhid 15) Sıhhat: Hadis-i Kudsî.”
Nüzul Sebebi: "Rabbimiz bize yakın mıdır ki fısıltıyla dua edelim, yoksa uzak mıdır ki yüksek sesle nida edelim?" diye soranlara; Allah'ın kula şah damarından daha yakın olduğunu ve her türlü samimi yönelişe anında rahmetiyle karşılık vereceğini bildirmek üzere nazil olmuştur.
Az ve Öz Tefsir: Allah'ı sevmenin belirtisi, O'nun Peygamberi'ne uymaktır. Efendimizi örnek almayan kimsenin "Allah’ı seviyorum" demesinin bir hükmü yoktur. Allah buyurur ki: "Siz Beni bana dua ederek anın, Ben de sizin duanızı kabul ederek anayım." Kul, Allah'a itaat ve ibadetle yaklaştıkça, Allah da ona yardımıyla ve hidayetiyle yaklaşır. Allah sevgisi bir duygu değil, bir hayat tarzıdır. Kalbini Allah’a ver, çünkü kalp sahibini arar; sahibi ise Allah’tır.
Sahabe Kıssası: Bir kadın, kaybettiği çocuğunu bulduğunda onu büyük bir şefkatle emzirirken, Efendimiz (s.a.v) çevresindekilere; "Allah'ın kullarına olan merhameti, bu kadının yavrusuna olan merhametinden çok daha fazladır" buyurmuştur. İşte o günden sonra sahabe-i kiram, en zor anlarında dahi "Rabbim beni annemden daha çok seviyor" diyerek ümitsizliğe düşmemiş, her işlerini O'na havale etmişlerdir.
Kıssadan Hisse: Allah’ı bulan neyi kaybetti? Allah’ı kaybeden neyi buldu? Her nereye bakarsan bak, gördüğün O'nun kudretidir.
16. TEVHİD VE VAHDANİYET: TEK OLANIN HUZURUNDA İZZET
16. AYET-İ KERİME
لَوْ كَانَ ف۪يهِمَآ اٰلِهَةٌ اِلَّا اللّٰهُ لَفَسَدَتَاۚ فَسُبْحَانَ اللّٰهِ رَبِّ الْعَرْشِ عَمَّا يَصِفُونَ
Meali: "Eğer yerde ve gökte Allah’tan başka ilahlar olsaydı, yer ve gök (bunların düzeni) kesinlikle bozulup gitmişti. Arşın Rabbi olan Allah, onların nitelemelerinden münezzehtir." (Enbiyâ Suresi, 22. Ayet)
16. HADİS-İ ŞERİF
مَنْ مَاتَ وَهُوَ يَعْلَمُ اَنَّهُ لَآ اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ دَخَلَ الْجَنَّةَ
“Meali: "Allah’tan başka ilah olmadığını (hakikatini) bilerek ölen kimse cennete girer." (Müslim, Îmân 43) Sıhhat: Sahih.”
Nüzul Sebebi: Kainattaki mükemmel düzenin kaynağını tesadüflere veya birden fazla güce (şirke) bağlayanlara karşı; evrendeki sarsılmaz uyumun, yaratıcının "Vahdaniyet" (tek oluş) sıfatının en büyük delili olduğunu beyan etmek üzere nazil olmuştur.
Az ve Öz Tefsir: Allah; eşi, benzeri ve ortağı olmayan, her şeyi yoktan var edendir. O, yarattıklarına benzemez (Muhalefetün lil-havadis). Eğer otorite bölünseydi, kainatın nizamı altüst olurdu. İnsanlık tarihinin en büyük hakikati bu "Bir"likte gizlidir. Kendini bilen Rabbini bilir; Rabbini bilen ise O'nun tek hakim olduğunu kavrar. Allah sevgisi bu tevhid inancıyla başlar; çünkü kalp iki sevgiliyi (hakiki anlamda) kaldıramaz. En büyük zenginlik, tek bir kapının kölesi olup diğer tüm sahte kapılardan kurtulmaktır.
Sahabe Kıssası: İslam ile şereflendiğinde müşrik efendisi tarafından kızgın kumlar üzerine yatırılıp göğsüne dev kayalar konulan o sahabi, kendisine yapılan tüm işkencelere rağmen sadece "Ehad! Ehad!" (Allah Birdir!) diyordu. O, Allah'ın Vahdaniyet sıfatını kalbine o kadar derin kazımıştı ki, bedeni acıdan erirken ruhu o tek olana duyduğu aşkla kanat çırpıyordu. Sonunda bu sarsılmaz inancı, onu kölelikten insanlığın efendiliğine ve müezzinliğine yükseltti.
Kıssadan Hisse: Hüküm ancak Allah'a aittir. Allah'ı bulan neyi kaybetti? Allah'ı kaybeden neyi buldu?
17. KUDRET VE AZAMET: HER ŞEYE GÜCÜ YETEN
17. AYET-İ KERİME
اِنَّمَآ اَمْرُهُٓ اِذَآ اَرَادَ شَيْـٔاً اَنْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ
“Meali: "O, bir şeyin olmasını dilediği zaman, O’nun emri ancak ona 'Ol!' demektir; o da hemen oluverir." (Yâsîn Suresi, 82. Ayet)”
17. HADİS-İ ŞERİF
وَاعْلَمْ اَنَّ الْاُمَّةَ لَوِ اجْتَمَعَتْ عَلٰٓى اَنْ يَنْفَعُوكَ بِشَيْءٍ لَمْ يَنْفَعُوكَ اِلَّا بِشَيْءٍ قَدْ كَتَبَهُ اللّٰهُ لَكَ
Meali: "Bil ki! Eğer bütün ümmet (insanlar) sana bir fayda dokundurmak için bir araya gelse, Allah’ın senin için yazdığından başka bir fayda veremezler." (Tirmizî, Kıyâme 59) Sıhhat: Sahih.
Nüzul Sebebi: İnsanların sebepler dairesinde boğulup asıl "Müsebbibü'l-Esbâb"ı (sebepleri yaratanı) unutmalarına; birilerinden korkup birilerinden menfaat beklemelerine karşılık; mutlak güç ve kuvvetin sadece Allah'a ait olduğunu hatırlatmak üzere nazil olmuştur.
Az ve Öz Tefsir: Allah, her şeyi gören ve bilendir. Geçmişi, geleceği, gizliyi ve açığı bilen (İlim), her şeye gücü yeten (Kudret) O’dur. Kainatta olan her şeyi; güneşi, ayı, denizleri ve nehirleri insanın hizmetine veren ve emrine amade kılan O'dur. Başkalarının lafları seni üzmesin; çünkü güç ve kuvvet sadece Allah’ındır. Dermanı Allah olanın derdi mi olur? O, "Tekvin" sıfatıyla her an yaratma halindedir ve O'nun için zorluk yoktur.
Sahabe Kıssası: Hendek kuşatmasında Müslümanlar açlık ve korkuyla imtihan edilirken, karşılarındaki devasa orduya bakıp ümitsizliğe düşenlere inat, o şanlı rehber kılıcıyla bir kayaya vurduğunda çıkan kıvılcımlarda Bizans'ın ve Kisra'nın saraylarının yıkılacağını müjdelemişti. Sebepler dünyasında bitmiş görünen bir topluluk, Allah'ın sonsuz kudretine güvendiği için o devasa orduları bir rüzgarla darmadağın eden ilahi yardıma mazhar oldu.
Kıssadan Hisse: Neden ümitsizliğe düşeyim? Her daim umutları yaratan Rabbim varken.
18. TAKVA VE TESLİMİYET: SEVGİDEN DOĞAN KORKU
18. AYET-İ KERİME
اِنَّ اَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللّٰهِ اَتْقٰيكُمْۜ
“Meali: "Şüphesiz Allah katında en üstün olanınız, O'na karşı derin saygı duyan (takva sahibi olan)ınızdır." (Hucurât Suresi, 13. Ayet)”
18. HADİS-İ ŞERİF
اِتَّقِ اللّٰهَ حَيْثُمَا كُنْتَ وَاَتْبِعِ السَّيِّئَةَ الْحَسَنَةَ تَمْحُهَا
Meali: "Nerede olursan ol, Allah’tan kork (takvadan ayrılma); kötülüğün peşinden hemen bir iyilik yap ki onu silip götürsün." (Tirmizî, Birr 55) Sıhhat: Hasan-Sahih.
Nüzul Sebebi: İnsanlar arasındaki üstünlük ölçüsünün soy, sop, mal veya makam olarak görülmesine karşılık; ilahi terazideki tek geçerli akçenin "kalp temizliği" ve "Allah'ın sınırlarını koruma hassasiyeti" olduğunu ilan etmek üzere nazil olmuştur.
Az ve Öz Tefsir: Sevgiden büyük korku mu olur? İnsan sevdiğini kırmaktan, O'nun rızasını kaybetmekten korkar. İşte hakiki takva bu sevgiyle başlar. Allah sevgisi imanın özüdür. O'nu her şeyden daha fazla sevip rızasını gözetmek, dünyada huzurun ahirette ise vuslatın anahtarıdır. Allah, işini güzel yapanları (Muhsin) sever. Kendini bilen Rabbini bilir; Rabbini bilen ise O'nun huzurunda mütevazı olur. Allah'ım, ben her halimi Sana bıraktım; Sen beni nefsimin eline bırakma.
Sahabe Kıssası: Savaş meydanında düşman askerini yakalamışken, tam kılıcını vuracağı sırada adam yüzüne tükürünce kılıcı indiren o yiğit sahabi, nedenini soranlara şu dersi vermişti: "Az önce seni Allah için öldürecektim, ama yüzüme tükürünce nefsime bir öfke geldi. Eğer o an seni öldürseydim, nefsim için öldürmüş olacaktım. Ben Allah'a olan sevgime nefsimi ortak etmekten korkarım." İşte bu, sevgiden doğan takvanın ve ihlasın en yüksek mertebesidir.
Kıssadan Hisse: Sevdiğin kadar Allah’sın, unuttuğun kadar dünyasın.
19. İSİM VE SIFATLARIN TECELLİSİ: VARLIĞIN AYNASI
19. AYET-İ KERİME
وَلِلّٰهِ الْاَسْمَآءُ الْحُسْنٰى فَادْعُوهُ بِهَاۖ
“Meali: "En güzel isimler Allah’ındır. O’na bu güzel isimlerle dua edin." (A’râf Suresi, 180. Ayet)”
19. HADİS-İ ŞERİF
اِنَّ لِلّٰهِ تِسْعَةً وَتِسْع۪ينَ اِسْماً مَنْ اَحْصَاهَا دَخَلَ الْجَنَّةَ
“Meali: "Allah’ın doksan dokuz ismi vardır. Kim bunları (ezberleyip manalarını anlayarak) sayarsa cennete girer." (Buhârî, Daavât 68) Sıhhat: Sahih.”
Nüzul Sebebi: Allah’ın zâtını ve sıfatlarını eksik veya yanlış niteleyenlere karşı; O’nun kemal sıfatlarla muttasıf olduğunu, her bir isminin kâinatta ayrı bir tecelli bulduğunu ve kulun Rabbini bu isimlerle tanıması gerektiğini beyan etmek üzere nazil olmuştur.
Az ve Öz Tefsir: Allah, kâinattaki her şeyin yaratıcısı, koruyucusu ve yöneticisidir. O; Hayat, İlim, Semi', Basar, İrade, Kudret, Kelâm ve Tekvin sıfatlarıyla her an her yerdedir. "Her nereye bakarsan kendi yüzündür" sözü, Allah'ın yarattığı her şeyde O'nun sıfatlarının tecelli ettiğini hatırlatır. Allah sevgisi, O'nu bu isimlerle tanımaya bağlıdır; çünkü insan ancak bildiğini ve tanıdığını sever. En üstün yetenekleri insana veren de O'dur. Bu yüzden mümin, her tecellide Sâni-i Zülcelâl'i (yüce sanatçıyı) görür.
Sahabe Kıssası: Ebû’l-Heysem bin Teyyihân (r.a.), evinde hiçbir şeyi yokken Efendimiz (s.a.v), Hazreti Ebû Bekir ve Hazreti Ömer’i (r.anhüm) ağırlamıştı. Onlara bir salkım hurma ve taze et ikram ettiğinde; "Bu nimetlerin şükrünü eda edemeyiz" diye ağladılar. Ebû’l-Heysem, rızkı veren Allah'ın (er-Rezzâk) ikramını bizzat O'nun sevgililerine sunmanın vecdini yaşamış, sahip olduğu her şeyi "Mâlikü'l-Mülk" olan Allah'ın isimlerinin bir tecellisi olarak görmüştür.
Kıssadan Hisse: İnsan, varlığının devam ve kemalinin kendisinden değil, Allah’tan olduğunu anlar. Bu sıfatlar Allah’tan başka kimde bulunur?
20. ADALET VE İHSAN: MUHSİNLERİN MÜKÂFATI
20. AYET-İ KERİME
اِنَّ اللّٰهَ يُحِبُّ الْمُحْسِن۪ينَ
“Meali: "Şüphesiz Allah, işini en güzel şekilde yapanları (muhsinleri) sever." (Bakara Suresi, 195. Ayet)”
20. HADİS-İ ŞERİF
اِنَّ اللّٰهَ كَتَبَ الْاِحْسَانَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ
“Meali: "Allah, her işin ihsanla (en güzel ve en kaliteli şekilde) yapılmasını emretmiştir." (Müslim, Sayd 57) Sıhhat: Sahih.”
Nüzul Sebebi: Müslümanların sadece ibadetlerde değil, hayatın her alanında, ticarette, savaşta ve insan ilişkilerinde "en güzeli" hedeflemeleri; Allah rızasının ancak samimiyet ve kaliteyle kazanılacağını vurgulamak üzere nazil olmuştur.
Az ve Öz Tefsir: Allah sevgisi bir duygu değil, bir hayat tarzıdır. Allah, işini güzel yapanları (Muhsin) ve adil olanları sever. İhsan, Allah'ı görüyormuşçasına yaşamaktır. Paylaştığınız metinde belirtildiği gibi: "Kişinin sözünden çok işine bakılır." Allah'ı sevmek demek, O'nun sevdiği ahlak ile ahlaklanmaktır. İman ve salih amel bir bütündür; kalbinde Allah sevgisi olanın hayatında adalet ve nezaket hâkim olur.
Sahabe Kıssası: Sa'd bin Muâz (r.a.) vefat ettiğinde kabri kazılırken, Efendimiz (s.a.v) bir yerin hafifçe pürüzlü kaldığını gördü ve oranın düzeltilmesini emretti. Sahabe; "Ya Resulallah, bunun cenazeye bir zararı veya faydası var mı?" diye sorunca; "Hayır, ama Allah işini sağlam ve güzel yapan kulu sever" buyurdu. Sa'd (r.a.) gibi hayatını Allah davasına ihsan ile adamış bir yiğit için, son yolculuğu dahi bu ilahi sevgiye uygun şekilde tamamlanmıştır.
Kıssadan Hisse: Allah sevgisi, dünyada huzur, ahirette ise vuslatın anahtarıdır. Allah’ı sevmeyen, kendi özünü de bulamaz.
21. FItrat VE TEVHİD: SİNMEYEN İMAN
21. AYET-İ KERİME
فَاَقِمْ وَجْهَكَ لِلدّ۪ينِ حَن۪يفاًۜ فِطْرَتَ اللّٰهِ الَّت۪ي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْهَاۜ
“Meali: "Hakka yönelen bir kimse olarak yüzünü dine çevir. Allah’ın insanları üzerinde yarattığı fıtrata sımsıkı tutun." (Rûm Suresi, 30. Ayet)”
21. HADİS-İ ŞERİF
كُلُّ مَوْلُودٍ يُولَدُ عَلَى الْفِطْرَةِ
“Meali: "Her çocuk fıtrat (İslam ve Allah inancı) üzerine doğar." (Buhârî, Cenâiz 80) Sıhhat: Sahih.”
Nüzul Sebebi: İnsanın daraldığında sığınacak bir güç araması ve fıtri olan Allah inancının her ruhun derinliklerinde var olması; ancak çevresel etkilerin bu hakikati perdeleyebileceğini hatırlatarak asıl cevhere dönmeye çağırmak üzere nazil olmuştur.
Az ve Öz Tefsir: Allah kimdir? İnsanlığın varoluşundan beri aradığı en temel hakikat arayışıdır. Her insanın ruhunda, zor zamanlarda "Dermanı Allah olanın derdi mi vardır?" diyecek bir sığınma ihtiyacı vardır. Kainattaki mükemmel uyum tesadüf olamaz; yaratıcının varlığına işarettir. İnsan annesini-babasını neden sever? Çünkü onlar varlığının sebebidir. Oysa asıl yaratan Allah’tır; anne-babayı sadece sebep kılmıştır. Fıtrat, bu gerçeği kalbin en derininde hissetmektir.
Sahabe Kıssası: Cübeyr bin Mut’im (r.a.), henüz Müslüman değilken bir gün akşam namazında Efendimiz’in (s.a.v) "Tûr Suresi"ni okuduğunu işitti. Ayetlerin o muazzam akışı ve "Acaba onlar bir yaratıcı olmadan mı yaratıldılar?" sorusu ruhuna öyle bir dokundu ki; "O an kalbim İslam için yerinden fırlayacak gibi oldu" demiştir. Onun fıtratı, Allah'ın kelamını duyar duymaz asıl sahibini tanımış ve sevgiye giden yolu açmıştır.
Kıssadan Hisse: Rabbini tanıyan sever, seven itaat eder, itaat eden kurtulur. Kalbinde Allah yoksa, dünya dolsa da boştur.
22. KIBRE KARŞI TEVAZU: ALLAH’A YAKINLIĞIN ŞARTI
22. AYET-İ KERİME
وَلَا تَمْشِ فِي الْاَرْضِ مَرَحاًۚ اِنَّكَ لَنْ تَخْرِقَ الْاَرْضَ وَلَنْ تَبْلُغَ الْجِبَالَ طُولاً
“Meali: "Yeryüzünde böbürlenerek yürüme. Çünkü sen ne yeri yarabilirsin ne de boyca dağlara erişebilirsin." (İsrâ Suresi, 37. Ayet)”
22. HADİS-İ ŞERİF
وَمَا تَوَاضَعَ اَحَدٌ لِلّٰهِ اِلَّا رَفَعَهُ اللّٰهُ
“Meali: "Kim Allah rızası için tevazu gösterirse, Allah onu mutlaka yüceltir." (Müslim, Birr 69) Sıhhat: Sahih.”
Nüzul Sebebi: İnsanoğlunun sahip olduğu geçici güç, servet veya güzellik sebebiyle yaratıcısını unutup kibre kapılmasına; bu durumun hem ilahi sevgiyi hem de toplumsal barışı zedelemesine karşı, insanın haddini bilmesi gerektiğini hatırlatmak üzere nazil olmuştur.
Az ve Öz Tefsir: Allah; zâtında ve sıfatlarında tek olan, kimseden yardım almayan (Kıyam bi-nefsihi) yüce yaratıcıdır. İnsanın kendi acziyetini fark edip Rabbine boyun eğmesi "Tevazu"dur: "Rabbini bilen haddini bilir." Kendini büyük gören, kalbinde Allah sevgisine yer açamaz; çünkü kalp kibrin olduğu yere muhabbeti kabul etmez. Allah, mütevazı olanları ve kendisini beğenenlerden uzak duranları sever.
Sahabe Kıssası: Ebû Zer el-Gıfârî (r.a.), bir gün Bilâl-i Habeşî (r.a.) ile tartışırken ona "Siyah kadının oğlu!" diyerek hitap etmişti. Durumu öğrenen Efendimiz (s.a.v) çok üzülerek "Sende hâlâ cahiliye izleri var!" buyurdu. Bunun üzerine Ebû Zer (r.a.), kibrini ayaklar altına almak için Bilâl'in kapısına gidip yanağını toprağa koydu ve "Bilâl ayağıyla yanağıma basmadıkça buradan kalkmam!" dedi. O, Allah sevgisini her türlü gururun üstünde tutarak izzeti tevazuda bulmuştur.
Kıssadan Hisse: En büyük zenginlik Allah'a yakınlıktır; bu yakınlık ise ancak nefsi küçültüp Mevlâ’yı büyütmekle kazanılır.
23. ZORLUKTA SABIR VE ŞÜKÜR: MÜMİNİN İKİ KANADI
23. AYET-İ KERİME
وَلَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَالْجُوعِ وَنَقْصٍ مِنَ الْاَمْوَالِ وَالْاَنْفُسِ وَالثَّمَرَاتِۜ وَبَشِّرِ الصَّابِر۪ينَ
Meali: "Andolsun ki sizi biraz korku ve açlıkla; mallardan, canlardan ve ürünlerden eksiltmekle imtihan edeceğiz. Sabredenleri müjdele!" (Bakara Suresi, 155. Ayet)
23. HADİS-İ ŞERİF
اَلصَّبْرُ ضِيَاءٌ
“Meali: "Sabır, (insanın önünü aydınlatan) bir nurdur." (Müslim, Tahâret 1) Sıhhat: Sahih.”
Nüzul Sebebi: Hicret sonrası Medine'de kıtlık, hastalık ve savaş baskısı altında bunalan müminlere; imtihanın dünya hayatının bir gerçeği olduğunu, bu süreçte metanetini koruyanların ilahi mükafata ve Allah'ın özel sevgisine mazhar olacağını bildirmek üzere nazil olmuştur.
Az ve Öz Tefsir: Allah sevgisi imanın özüdür ve bu sevginin samimiyeti imtihan anında ortaya çıkar. "Ahvali dertli olanın dermanı Allah’tır!" düsturuyla, başa gelen musibete rıza göstermek takvanın zirvesidir. Sabır, pasif bir bekleyiş değil; "Hüküm ancak Allah'a aittir" diyerek umudu canlı tutmaktır. Rabbini tanıyan, O'ndan gelen her şeyin bir hayır taşıdığını bilir. Unutma; Allah kulunu severse, ona dayanma gücü verir ve zorluğun ardından bir kolaylık yaratır.
Sahabe Kıssası: Habbâb bin Eret (r.a.), müşriklerin işkenceleri altında vücudu kor ateşlerle dağlanırken dahi imanından taviz vermemişti. Yıllar sonra zenginlik ve refah geldiğinde, çektiği o zor günleri hatırlayıp; "Acaba mükafatımızı bu dünyada mı alıyoruz?" diye ağlamıştı. O, dertteyken sabırla Allah'a sığınmış, varlıktayken ise şükürle O'na yönelmiştir. Onun için asıl vuslat, Allah'ın rızasına ererek ölmekti.
Kıssadan Hisse: Karanlığın en koyu olduğu an, aydınlığın en yakın olduğu andır; dermanı Allah'tan bekleyenin umudu asla sönmez.
24. HELAL KAZANÇ VE İSTİKAMET: İSTİĞNA AHLAKI
24. AYET-İ KERİME
يَآ اَيُّهَا النَّاسُ كُلُوا مِمَّا فِي الْاَرْضِ حَلَالاً طَيِّباً
“Meali: "Ey insanlar! Yeryüzünde bulunan maddelerin helal ve temiz olanlarından yiyin." (Bakara Suresi, 168. Ayet)”
24. HADİS-İ ŞERİF
اَلرَّجُلُ يُط۪يلُ السَّفَرَ اَشْعَثَ اَغْبَرَ يَمُدُّ يَدَيْهِ اِلَى السَّمَاءِ يَا رَبِّ يَا رَبِّ وَمَطْعَمُهُ حَرَامٌ فَاَنّٰى يُسْتَجَابُ لِذٰلِكَ
Meali: "Bir adam uzun bir yolculuğa çıkar; saçı başı dağınık, toz toprak içindedir. Ellerini göğe açıp 'Ya Rabbi!' diye dua eder. Halbuki yediği haramdır Bu durumda onun duasına nasıl icabet edilsin?" (Müslim, Zekât 65) Sıhhat: Sahih.
Nüzul Sebebi: Bazı toplulukların rızık endişesiyle harama yönelmelerine veya dini hayatla dünya kazancını birbirinden koparmalarına karşılık; duanın kabulünün ve Allah'a yakınlığın ancak "helal lokma" ve dürüstlükle mümkün olacağını ihtar etmek üzere nazil olmuştur.
Az ve Öz Tefsir: Allah, mülkün tek sahibidir. O'nu sevmek, O'nun koyduğu sınırlara riayet etmektir. "Sübhânallâhi ve bi-hamdihî" zikri dilde ne kadar kıymetliyse, haramdan kaçınmak da amelde o kadar kıymetlidir. Allah’a yakın olan, dünyanın geçici ve gayrimeşru zevklerinden uzaktır. Helal kazanç, kalbin nurunu artırır ve Allah sevgisini kökleştirir. Mümin, işini güzel yapan (Muhsin) kimsedir; bu güzellik ise dürüst ticaret ve alın teriyle başlar.
Sahabe Kıssası: Abdurrahman bin Avf (r.a.), hicret sonrası Medine'ye beş kuruşsuz geldiğinde, kendisine sunulan büyük ortaklık tekliflerini reddetmiş ve sadece "Bana çarşının yolunu gösterin" demiştir. Ticaretinde o kadar dürüst ve cömertti ki, kazancının bereketini "Taşı kaldırsam altında altın buluyorum" diyerek ifade ederdi. O, Allah'ın "Rezzâk" ismine hakkıyla iman etmiş ve helalinden kazanıp Allah yolunda harcayarak muhabbetini ispatlamıştır.
Kıssadan Hisse: Helalinden kazanılan bir lokma, haramla dolu bir hazineden daha bereketli ve huzurludur.
25. MERHAMET VE ŞEFKAT: İLAHİ AHLAKLA AHLAKLANMAK
25. AYET-İ KERİME
وَمَآ اَرْسَلْنَاكَ اِلَّا رَحْمَةً لِلْعَالَم۪ينَ
“Meali: "(Resulüm!) Biz seni ancak alemlere rahmet olarak gönderdik." (Enbiyâ Suresi, 107. Ayet)”
25. HADİS-İ ŞERİF
اَلرَّاحِمُونَ يَرْحَمُهُمُ الرَّحْمٰنُ اِرْحَمُوا مَنْ فِي الْاَرْضِ يَرْحَمْكُمْ مَنْ فِي السَّمَاءِ
Meali: "Merhamet edenlere Rahman da merhamet eder. Siz yeryüzündekilere şefkat gösterin ki gökteki de size merhamet etsin." (Tirmizî, Birr 16) Sıhhat: Sahih.
Nüzul Sebebi: İnsanların birbirine ve diğer canlılara karşı katı kalpli davrandığı, güçlünün zayıfı ezdiği bir dönemde; İslam'ın bir rahmet dini olduğunu ve Allah'ın sevgisine giden yolun mahlukata şefkatten geçtiğini beyan etmek üzere nazil olmuştur.
Az ve Öz Tefsir: Allah, Rahman’dır ve Rahim’dir; yarattıklarına karşı merhameti sonsuzdur. Allah sevgisi, O'nun yarattığı her şeye O'nun nazarıyla bakmayı gerektirir. Kalbinde Allah sevgisi olanın, başka bir nefret barındırmaya hakkı yoktur. En etkileyici hal, Allah'ı tanıyıp O'nun şefkat sıfatını hayatına yansıtmaktır. Merhamet etmeyene merhamet olunmaz. Mümin, elinden ve dilinden herkesin emin olduğu, çevresine huzur veren rahmet elçisidir.
Sahabe Kıssası: Adiy bin Hâtim (r.a.), henüz Müslüman olmamışken bir kadının Efendimiz’i (s.a.v) durdurup uzun uzun dert yanmasını ve Efendimiz’in (s.a.v) büyük bir tevazu ve sabırla onu dinlemesini hayretle izlemişti. O an anlamıştı ki; bu ne bir kralın ne de bir liderin tavrıdır, bu ancak Allah'ın nuruyla kalbi yumuşamış bir peygamberin ahlakıdır. Bu eşsiz merhamet tecellisi, Adiy'in kalbindeki tüm inkâr perdelerini yıkmış ve onu hidayete ulaştırmıştır.
Kıssadan Hisse: Gönlünde şefkat filizi yeşermeyenin, muhabbet davası samimi değildir; zira sevgi, merhametin meyvesidir.
26. İHLAS VE SAMİMİYYET: SADECE ALLAH İÇİN
26. AYET-İ KERİME
وَمَآ اُمِرُوٓا اِلَّا لِيَعْبُدُوا اللّٰهَ مُخْلِص۪ينَ لَهُ الدّ۪ينَ حُنَفَآءَ
“Meali: "Halbuki onlara, ancak dini Allah’a has kılarak, hakka yönelen kimseler olarak O’na kulluk etmeleri emredilmişti." (Beyyine Suresi, 5. Ayet)”
26. HADİS-İ ŞERİF
اِنَّ اللّٰهَ لَا يَنْظُرُ اِلٰى اَجْسَادِكُمْ وَلَآ اِلٰى صُوَرِكُمْ وَلٰكِنْ يَنْظُرُ اِلٰى قُلُوبِكُمْ
“Meali: "Allah sizin dış görünüşünüze ve mallarınıza bakmaz; ancak kalplerinize ve amellerinize bakar." (Müslim, Birr 33) Sıhhat: Sahih.”
Nüzul Sebebi: Amellerin dış güzelliğine, çokluğuna veya başkalarının takdirine odaklanıp kalpteki niyetin saflığını yitirenlere karşı; ilahi kabulün tek ölçüsünün "ihlas" (samimiyet) olduğunu ve gizli açık her halin Allah tarafından bilindiğini vurgulamak üzere nazil olmuştur.
Az ve Öz Tefsir: İhlas, kalpte Allah sevgisinden başka bir gaye bırakmamaktır. "Allah'ım! Ben her halimi Sana bıraktım" diyen bir kul, amellerine riya (gösteriş) karıştırmaz. Zira o bilir ki; insanlar görse ne olur, görmese ne olur; mühim olan Allah'ın bilmesidir. İhlâs, kulun Rabbiyle arasındaki en mahrem sırdır. Kalbinde Allah olanın, dünyalık bir alkışa veya övgüye ihtiyacı kalmaz. İbadetin ruhu, sadece O'nun rızasını arzulamaktır.
Sahabe Kıssası: Ukâşe bin Mihsan (r.a.), Efendimiz (s.a.v) "Hesapsız cennete girecek yetmiş bin kişi"den bahsettiğinde hemen ayağa kalkıp; "Dua et de ben onlardan olayım" demişti. Efendimiz; "Sen onlardansın" buyurdu. Başkaları da kalkıp aynı duayı isteyince; "Ukâşe seni geçti" buyurarak, onun kalbindeki o tertemiz samimiyetin ve hızla öne atılan ihlasının makamını tescil etmiştir. O, ameline değil, Allah'ın vaadine ve sevgisine güvenmiştir.
Kıssadan Hisse: Niyetin neyse akıbetin odur; kalbini Allah’a ver ki bütün dünya seninle birlikte O'nu ansın.
27. DUA VE İSTİĞFAR: KULUN RABBİNE İLTİCASI
27. AYET-İ KERİME
قُلْ مَا يَعْبَؤُ۬ا بِكُمْ رَبّ۪ي لَوْلَا دُعَآؤُ۬كُمْۚ
“Meali: "(Resulüm!) De ki: Eğer duanız olmasa, Rabbim size ne diye değer versin?" (Furkân Suresi, 77. Ayet)”
27. HADİS-İ ŞERİF
اَلدُّعَاءُ هُوَ الْعِبَادةُ
“Meali: "Dua, ibadetin ta kendisidir." (Ebû Dâvûd, Vitr 23) Sıhhat: Sahih.”
Nüzul Sebebi: İnsanların günahları sebebiyle Allah'tan uzaklaştıklarını hissettikleri veya "Allah beni duymaz" diye düşündükleri bir anda; kulun değerinin ancak Rabbiyle kurduğu bu iletişim bağıyla ölçüldüğünü ve tövbe kapısının her daim açık olduğunu hatırlatmak üzere nazil olmuştur.
Az ve Öz Tefsir: Dua, kulun Allah'a olan muhtaçlığını itiraf etmesidir. "Dermanı Allah olanın derdi mi vardır?" şuuruyla elleri semaya açmak, en büyük imandır. Allah, Kendisinden istenmesini sever. "Beni dua ederek anın, Ben de duanızı kabul edeyim" vaadi, ilahi merhametin tecellisidir. Mümin, kendini bilen ve haddini bilendir; haddini bilen ise her daim istiğfarla (bağışlanma dileyerek) Rabbine yönelir. Dua, kalpteki Allah sevgisinin ses bulmuş halidir.
Sahabe Kıssası: Hazreti Âişe (r.anha) validemiz, ayakkabısının bağı kopsa dahi onu Allah'tan isterdi. Kendisine "Bu kadar küçük bir şey için de dua edilir mi?" diye sorulduğunda; "Allah dilemezse hiçbir şey kolay olmaz, O izin vermezse hiçbir ihtiyaç görülmez" derdi. O, Allah'ı sadece büyük meselelerin değil, hayatının her anının ve her zerresinin yegâne sahibi olarak tanıyan bir muhabbet eriydi.
Kıssadan Hisse: İstemeyi veren Allah, istenileni de verir; yeter ki sen istemeyi ve O'nun kapısında beklemeyi bil.
28. KAYYÛM VE REZZÂK: VARLIĞI AYAKTA TUTAN VE BESLEYEN
28. AYET-İ KERİME
اَللّٰهُ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَۙ اَلْحَيُّ الْقَيُّومُ۠
“Meali: "Allah, kendisinden başka hiçbir ilah olmayandır. O, diridir (Hayy), her şeyi ayakta tutandır (Kayyûm)." (Bakara Suresi, 255. Ayet)”
28. HADİS-İ ŞERİF
اِنَّ رُوحَ الْقُدُسِ نَفَثَ ف۪ي رُوع۪ي اَنَّ نَفْساً لَنْ تَمُوتَ حَتّٰى تَسْتَوْفِيَ رِزْقَهَا
Meali: "Cebrail kalbime şunu fısıldadı: Hiçbir can, rızkını tamamen bitirmeden ölmeyecektir. Öyleyse Allah'tan korkun ve rızkı güzel yollarla arayın." (Hâkim, el-Müstedrek) Sıhhat: Sahih.
Nüzul Sebebi: İnsanların rızık endişesiyle zalimlere boyun eğmelerine veya gelecekle ilgili yersiz korkulara kapılmalarına karşılık; kâinatın her an Allah'ın kudretiyle ayakta durduğunu ve her canlının rızkının O'nun garantisi altında olduğunu ilan etmek üzere nazil olmuştur.
Az ve Öz Tefsir: Allah; alemlerin Rabbidir, bütün alemleri yaratan ve yaşatandır. Kayyûm sıfatıyla O, sadece yaratıp kenara çekilmemiş, her an her şeyi yönetmektedir. Yarattığı insanlardan O’na inanmayanları dahi yedirip içirmekte ve doyurmaktadır. İnsan, rızkı veren Allah’tan başkasına minnet etmemelidir. "Başkalarının lafları seni üzmesin; çünkü güç ve kuvvet sadece Allah’ındır." Rızkı Allah'tan bilen kulun kalbinde, dünya dertleri yer bulamaz; çünkü o, mülkün asıl sahibine dayanmıştır.
Sahabe Kıssası: Ebû Ubeyde bin Cerrâh (r.a.), açlıktan bitap düşmüş bir orduyla sahil boyunda ilerlerken, denizin kıyıya vurduğu devasa bir balıkla karşılaşmışlardı. Bazıları bunun ölü hayvan (leş) olabileceği endişesiyle duraksayınca Ebû Ubeyde; "Biz Allah Resulü'nün elçileriyiz ve Allah yolundayız, bu Allah'ın bize gönderdiği bir rızıktır, yiyin!" dedi. O ordu günlerce o rızıkla beslendi. Bu olay, rızkın sebeplere değil, "Rezzâk" olan Allah'ın lütfuna bağlı olduğunun en büyük göstergesiydi.
Kıssadan Hisse: Allah’ı bulan neyi kaybetti? Allah’ı kaybeden neyi buldu? Rızkı veren O ise, korku neden?
29. MUHABBETİN ŞARTI: ALLAH İÇİN DOSTLUK
29. AYET-İ KERİME
اَلْاَخِلَّاءُ يَوْمَئِذٍ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ اِلَّا الْمُتَّق۪ينَۜ
“Meali: "O gün Allah'tan korkanlar (müttakiler) hariç, bütün dostlar birbirine düşman olurlar." (Zuhruf Suresi, 67. Ayet)”
29. HADİS-İ ŞERİF
مَنْ اَحَبَّ لِلّٰهِ وَاَبْغَضَ لِلّٰهِ وَاَعْطٰى لِلّٰهِ وَمَنَعَ لِلّٰهِ فَقَدِ اسْتَكْمَلَ الْا۪يمَانَ
Meali: "Kim Allah için sever, Allah için nefret eder, Allah için verir ve Allah için engel olursa, o kimsenin imanı kemale ermiştir." (Ebû Dâvûd, Sünnet 15) Sıhhat: Sahih.
Nüzul Sebebi: İnsanların çıkara, dünyevi menfaatlere veya günaha dayalı dostluklarının ahirette büyük bir pişmanlığa dönüşeceğini; gerçek ve ebedi dostluğun ise ancak Allah sevgisi üzerine inşa edilebileceğini bildirmek üzere nazil olmuştur.
Az ve Öz Tefsir: Ne mutlu Allah sevgisi gönlünde yer etmiş olanlara ve yine ne mutlu Allah için, O'nun rızasını kazanmak için birbirini sevenlere. Allah ve Peygamber sevgisi imanın ta kendisidir. Bu sevgiden yoksun olanın gerçek anlamda inandığı söylenemez. Alimleri, muttakileri ve hayır sahiplerini sevmek de Allah’ı sevmek demektir; zira sevilenin sevgilisi de sevilir. Allah sevgisi etrafında birleşmek, dünyada mutluluk, ahirette ise cennetin sonsuz nimetlerine vesiledir.
Sahabe Kıssası: Mus’ab bin Umeyr (r.a.), İslam'dan önce Mekke'nin en zengin ve en yakışıklı genciydi. Ailesi onu her türlü imkanla kuşatmıştı. Ancak o, Allah ve Resulü'nün sevgisini annesinin servetine ve ailesinin ilgisine tercih etti. Uhud'da şehit düştüğünde üzerindeki hırka boyunu dahi örtmüyordu. O, Allah için sevmenin ve Allah için dünyadan vazgeçmenin en güzel timsali oldu. Onu bu fedakarlığa sevk eden tek şey, kalbindeki sarsılmaz muhabbetullahtı.
Kıssadan Hisse: "Rabbini bilen Onu sever." Onu seven ise her dostluğunu O'nun terazisinde tartar.
30. HİDAYET VE ŞÜKÜR: ALLAH'IN EN BÜYÜK NİMETİ (REVİZE)
30. AYET-İ KERİME
بَلِ اللّٰهُ يَمُنُّ عَلَيْكُمْ اَنْ هَدٰيكُمْ لِلْا۪يمَانِ
“Meali: "Aksine, eğer doğru kimseler iseniz, sizi imana erdirdiği için Allah size lütufta bulunmuştur." (Hucurât Suresi, 17. Ayet)”
30. HADİS-İ ŞERİF
مَنْ يُرِدِ اللّٰهُ بِه۪ خَيْراً يُفَقِّهْهُ فِي الدّ۪ينِ
“Meali: "Allah, kimin hakkında hayır dilerse, onu dinde derin anlayış (fakih) sahibi kılar." (Buhârî, İlim 10) Sıhhat: Sahih.”
Nüzul Sebebi: İslam ile şereflenen bazı kimselerin bunu sanki Allah’a ve Resulü'ne bir minnetmiş gibi sunmalarına karşılık; hidayetin bizzat Allah’ın bir lütfu olduğunu ve buna ancak şükürle karşılık verilmesi gerektiğini hatırlatmak üzere nazil olmuştur.
Az ve Öz Tefsir: Allah sevgisi, dünyada huzur, ahirette ise vuslatın anahtarıdır. İnsanı yaratan, yaşatan ve ona hidayet veren Allah’tır. Kişi Allah’ı kalbinde ne kadar yüceltir ve zikrederse, manevi mertebesi de o nispette yükselir; O’nu unuttuğu ölçüde ise dünyanın fani dertleri arasında kaybolur. İman nimetine ermek, kâinatın tüm hazinelerine sahip olmaktan daha büyüktür. Allah kulunu severse, ona Kendi yolunu açar ve dinini anlamayı kolaylaştırır. Gerçek sevgi, Allah’ı her şeyden daha fazla sevip O'nun hidayet yolunda dosdoğru ilerlemekle mümkündür.
Sahabe Kıssası: Selmân-ı Fârisî (r.a.), hakikati ve Allah sevgisini bulmak için İran'dan yola çıkmış, köle olarak satılmış, diyar diyar gezmişti. Sonunda Medine'de Efendimiz'e (s.a.v) ulaştığında; "Hidayet işte budur!" diyerek ağlamıştı. O, dünya malını kaybetmişti ama Allah'ı bulmuştu. Efendimiz onun için; "Selman bizdendir, Ehl-i Beyt'tendir" buyurarak hidayetin insanı hangi yüce makamlara taşıyacağını tüm aleme göstermiştir.
Kıssadan Hisse: Kalbinde Allah sevgisi olanın, başka bir sevgiye ihtiyacı kalmaz. Allah’ı tanıyan, O’nun hidayetine aşık olur.
VE SON PERDE:KAÇIŞI OLMAYAN RANDEVU.
EY MÜMİN! EY MÜSLÜMAN! EY ADEMOĞLU!
Artık söz bitti… Hakikat tüm çıplaklığıyla söylendi ve perde aralandı. Artık bahanelerin arkasına sığınacak yerin kalmadı. Şimdi geriye tek bir hamle kaldı: KENDİNLE VE HAKİKATİNLE YÜZLEŞMEK!
Şunu aklından, kalbinden ve ruhundan bir an bile çıkarma: Bir gün, hiç beklemediğin bir anda, güneş tam tependeyken ya da gecenin sessizliğinde; hiç hesapta yokken ÖLÜM KAPINI ÇALACAK! O an geldiğinde ne gençliğin seni o pençeden kurtaracak, ne biriktirdiğin paran ne de uğruna ömrünü feda ettiğin sevdiklerin… "Daha zaman var, hele bir yaşlanalım" diye oyalandığın o dipsiz hayallerin bir buz dağı gibi eriyip gidecek.
O an geldiğinde;
NE DİL KONUŞACAK, yalanlar susacak…
NE BEDEN KAÇACAK, dizlerin bağın çözülecek…
NE DE DÜNYA SENİ KURTARACAK!
SORUYORUM SANA: SEN O GÜNE HAZIR MISIN?
Yoksa hâlâ günahlarla örülmüş bir duvarın arkasına saklanıp, "Allah affeder" diyerek kendini kandırmaya devam mı edeceksin? Şunu unutma! Bugün nefsinin hatırı için ertelediğin her namaz, her tövbe ve her hayır; yarın boğazında düğümlenen bir pişmanlık olarak karşına çıkacak. Kılınmayan namazların sızısı, terk edilmeyen günahların karası ve boşa geçen koca bir ömür… Hepsi o dar geçitte seni bekliyor olacak!
MAHKEME-İ KÜBRA: HAYATIN ŞAHİTLİĞİ
O gün amel defterin açıldığında, kâinatın Rabbi huzurunda ne diyeceksin? "Ben Allah’ı seviyordum" mu? Yapma! Hayatın buna şahit değilse, secdelerin alnını tanımıyorsa, terk edemediğin günahlar kalbinde birer siyah mühür gibi duruyorsa bu söz seni kurtarmaz!
ALLAH SANA SORACAK:
"Ben sana bu kadar nimet verdim… Seni yoktan var ettim, seni rızıklandırdım, seni her nefeste yaşattım… PEKİ SEN BENİ NE KADAR SEVDİN?"
Cevabın ne olacak? Dilin mi konuşacak yoksa yaşadığın hayat mı? Ey kul! Bugün sen Allah’ı hayatının dışına itip O’nu unutursan, yarın Allah da seni mahşerin o dehşetli kalabalığında unutulmuşlar arasında bırakır! Bugün O’ndan kaçarsan, yarın sığınacak bir gölge bulamazsın. Bugün secdeden kaçarsan, yarın azaptan kaçacak yol bulamazsın!
MUTLAK ADALET VE SON TERCİH
Asla unutma! Allah’ın rahmeti hayallerin ötesinde geniştir; ama unutma ki azabı da bir o kadar şiddetlidir! Allah elbet affeder; ama mülkün sahibi olarak hesap da sorar! Allah merhametlidir; ama O’nun adaleti her şeyi kuşatmış mutlak bir adalettir.
SON KEZ SORUYORUM:
Kalbinde şu an kim var? Allah mı, yoksa bir rüya gibi akıp giden dünya mı?
Çünkü; DÜNYAYI SEÇERSEN SONUN HÜSRAN, ALLAH’I SEÇERSEN SONUN EBEDİ CENNETTİR!
VE İŞTE SON SÖZ!
Bir gün mutlaka toprağın altına gireceksin. En yakınların seni o dar çukura bırakıp evlerine dönecek, dünya senden bir anda vazgeçecek… Ama sen, o karanlık kabirde yapayalnız, sadece amellerinle baş başa kalacaksın! O ilk gecede sana ne sorulacak biliyor musun?
"RABBİN KİM?"
İşte o an, eğer dünyadayken Allah’ı gerçekten tanımadıysan, eğer O’nu her şeyden çok sevip rızasını her şeyin üstünde tutmadıysan; DİLİN DÖNMEYECEK! Kalbin cevap veremeyecek!
EY MÜMİN!
Hâlâ vakit var… Bak, hâlâ nefes alıyorsun. Dönüş kapısı, tövbe kapısı hâlâ sonuna kadar açık. Ama unutma: Bu kapı her an, bir nefesle kapanabilir!
Şimdi karar ver! Ya bugün Allah’a tam bir teslimiyetle döneceksin ya da dünya seni yutup yok edecek!
ALLAH’I BULMADAN ÖLME!
ALLAH’I SEVMEDEN GİTME!
ALLAH’A TESLİM OLMADAN BU DÜNYAYI TERK ETME!
Çünkü hakikat şudur:
ALLAH’I BULAN KURTULUR, ALLAH’I KAYBEDEN MAHVOLUR!
MEHMET ERÇELİK