Aşure Günü Hangi Peygamberlerle İlgilidir? Sahih Rivayetler ve Bilinen Yanlışlar

Aşure günü (10 Muharrem, 2026'da 25 Haziran Perşembe) ile ilgili en sağlam rivayet, Allah Teâlâ'nın Hz. Mûsâ ile İsrâiloğullarını Firavun'dan kurtardığı gündür; Peygamberimiz (s.a.s.) bu sebeple bugün oruç tutmuş ve tutulmasını tavsiye etmiştir. Halk arasında anlatılan "on peygamberin başına on olay geldi" listesinin çoğu ise sahih bir kaynağa dayanmaz.

Aşure günü nedir, ne zaman?

Aşure, hicrî yılın ilk ayı olan Muharrem'in onuncu günüdür. 2026'da 25 Haziran Perşembe gününe denk geliyor. Hem geçmiş ümmetlerde hem de İslam'da hürmet gören, oruçla değerlendirilen mübarek bir gündür. Peki bu güne asıl değerini veren olay nedir?

En sağlam dayanak: Hz. Mûsâ'nın ve kavminin kurtuluşu

Aşure gününün dinî kaynaklarda açıkça yer alan, sahih hadislerle sabit yönü, Hz. Mûsâ'nın kıssasıyla ilgilidir. Kur'an-ı Kerim, İsrâiloğullarının denizden geçirilip Firavun ve ordusunun boğuluşunu pek çok yerde anlatır:

وَاِذْ فَرَقْنَا بِكُمُ الْبَحْرَ فَاَنْجَيْنَاكُمْ وَاَغْرَقْنَٓا اٰلَ فِرْعَوْنَ وَاَنْتُمْ تَنْظُرُونَ

"Hani, sizin için denizi yarmış, sizi kurtarmış ve gözlerinizin önünde Firavun ailesini suda boğmuştuk." (Bakara, 50)

Peygamberimiz (s.a.s.) Medine'ye hicret ettiğinde, oradaki Yahudilerin Aşure günü oruç tuttuğunu gördü. Sebebini sorunca, "Bu hayırlı bir gündür; Allah'ın Mûsâ ile kavmini düşmanlarından kurtardığı, Mûsâ'nın da şükür için oruç tuttuğu gündür" dediler. Bunun üzerine Efendimiz "Biz Mûsâ'ya sizden daha yakınız (lâyıkız)" buyurdu, o gün oruç tuttu ve tutulmasını emretti (Buhârî, Savm 69; Müslim, Sıyâm 127). İşte Aşure orucunun sahih dayanağı budur. Orucun günleri ve usûlü için Aşure Orucu 2026 yazımıza bakabilirsiniz.

"Aşure gününde on olay yaşandı" rivayeti sahih mi?

Halk arasında çok yaygın bir anlatı vardır: Aşure günü Hz. Âdem'in tövbesi kabul edilmiş, Hz. Nûh'un gemisi Cûdî'ye oturmuş, Hz. Yûnus balığın karnından çıkmış, Hz. Yûsuf kuyudan kurtulmuş, Hz. Eyyûb şifa bulmuş, Hz. İbrâhim ateşten kurtulmuş... Liste böyle uzar gider.

Burada dürüst olmak gerekir. Bu olayların bir kısmı Kur'an'da haber verilen gerçek hâdiselerdir; ancak hepsinin "tam da Aşure gününde" gerçekleştiğine dair sağlam bir delil yoktur. Hadis âlimleri, bu uzun listeyi nakleden rivayetlerin senetlerini incelemiş ve büyük çoğunluğunu zayıf, hatta bir kısmını uydurma (mevzû) bulmuştur. Yani olayların kendisini inkâr etmek başka şeydir; bu olayları zayıf bir nakle dayanarak kesin biçimde bu güne bağlamak başka şeydir.

Ehl-i Sünnet'in genel tavrı şudur: Sabit olan sahih rivayeti baş tâcı ederiz; senedi çürük nakli ise "olabilir" deyip geçer, onu dinin kesin bir bilgisiymiş gibi yaymayız. Aşure günü için sahih olan, Hz. Mûsâ ile ilgili yukarıdaki nakildir; gerisi ihtiyatla karşılanır.

Neden zayıf rivayetlere karşı dikkatli olmalıyız?

Çünkü bir sözü Peygamberimize (s.a.s.) ait göstermek ağır bir sorumluluktur. Efendimiz bu konuda çok net bir uyarıda bulunmuştur:

مَنْ كَذَبَ عَلَيَّ مُتَعَمِّدًا فَلْيَتَبَوَّاْ مَقْعَدَهُ مِنَ النَّارِ

"Kim bile bile bana ait olmayan bir sözü bana isnat ederse, cehennemdeki yerine hazırlansın." (Buhârî, İlim 38; Müslim, Mukaddime 3)

Bu hadis, hadis ilminin neredeyse en güçlü (mütevâtir) rivayetlerindendir. İşte bu yüzden bir bilgiyi "filan peygamberin başına Aşure'de şu geldi" diye yaymadan önce, onun sahih bir kaynağa dayanıp dayanmadığına bakmak, sıradan bir titizlik değil; dinî bir edeptir.

Öyleyse Aşure gününü nasıl değerlendirmeli?

Zayıf rivayetlerin peşine düşmek yerine, dayanağı sahih olan amellere yönelmek en doğrusudur. Bunların başında oruç gelir; Aşure'yi tek başına değil, bir önceki (Tâsûâ) ya da bir sonraki günle birlikte tutmak sünnete daha uygundur. Ayrıca bu mübarek günü tövbe, dua, Kur'an okuma, sadaka ve muhtaçlara ikramla değerlendirmek güzeldir. Halkımızın aşure pişirip dağıtması da bu paylaşma ruhunun sevimli bir yansımasıdır; bunun dinî dayanağını Aşure Tatlısı Neden Yapılır? yazımızda ele aldık.

Kısacası Aşure'nin kıymeti, etrafında dolaşan abartılı anlatılarda değil; sahih kaynağıyla bilinen oruç ve şükür ikliminde saklıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Aşure gününde hangi peygamberin olayı kesin olarak sabittir?

Sahih hadislerle sabit olan, Hz. Mûsâ ve kavminin Firavun'dan kurtuluşudur. Peygamberimiz (s.a.s.) bu sebeple Aşure günü oruç tutmuş ve tutulmasını tavsiye etmiştir (Buhârî, Savm 69; Müslim, Sıyâm 127).

Aşure günü on peygamberin başına on olay geldiği doğru mu?

Bu yaygın liste, çoğunlukla zayıf veya kaynağı çürük rivayetlere dayanır. Olayların bir kısmı Kur'an'da geçen gerçek hâdiselerdir; ancak hepsinin tam da Aşure gününde olduğuna dair sahih bir delil yoktur.

Bu zayıf rivayetleri anlatmak günah mı?

Bir bilgiyi kesin doğruymuş ve Peygamberimize aitmiş gibi yaymak sakıncalıdır. "Rivayet edilir ki" diyerek, sahih olmadığını belirterek aktarmak ise farklıdır. En selâmetlisi, sahih olana sarılıp şüpheliyi kesin bilgi gibi sunmamaktır.

Aşure günü 2026'da ne zaman?

10 Muharrem 1448, yani Aşure günü 2026'da 25 Haziran Perşembe gününe denk geliyor.