Üniversite Tercihi Yaparken Dua, İstişare ve Hayırlısını İstemek

YKS sonuçları açıklandı; tercihler bu yıl 29 Temmuz – 10 Ağustos tarihleri arasında yapılacak. Mümin için doğru tercihin yolu üç adımdan geçer: iyice araştırmak, ehline danışmak ve Allah'tan hayırlısını istemek. Gerisi tevekküldür; çünkü rızkı da hayrı da yaratan yalnızca Allah'tır.

Tercih Bir "Kader Anı" Değil, Bir Kulluk İmtihanıdır

Tercih ekranı başında oturan bir gencin omuzlarındaki yük küçük değildir. "Yanlış seçersem hayatım kayar mı?" sorusu, bu günlerde binlerce evde dolaşıyor. Önce şu gerçeği yerine oturtmak gerekir: İnsanın rızkı bölümüne değil, Rabbine bağlıdır. "Yeryüzünde hiçbir canlı yoktur ki rızkı Allah'a ait olmasın" (Hûd, 6). Üniversite ve meslek birer sebeptir; sebepleri en güzel şekilde araştırmak bize, sonucu takdir etmek Allah'a aittir.

Bu bakış, gevşeklik değil tam tersine sükûnet verir. Kaygı azalınca akıl daha iyi çalışır; tercih listesi de daha isabetli olur.

Birinci Adım: Araştırmak — Çünkü Tedbir Sünnettir

Devesini bağlamadan tevekkül etmek isteyen sahabiye Efendimiz (s.a.s.) "Önce bağla, sonra tevekkül et" buyurmuştur (Tirmizî, Kıyâmet 60 — hasen). Tercihte "deveyi bağlamak"; bölümleri, şehirleri, ders içeriklerini, mezunların çalışma alanlarını sabırla incelemek demektir. Resmî tercih araçlarını kullanmak, o bölümde okuyanlarla konuşmak, işin mutfağını görmek… Bunların hiçbiri duanın alternatifi değildir; duanın ta kendisine zemin hazırlayan sünnet tedbirlerdir.

İkinci Adım: İstişare — Akılları Birleştirmek

Kur'an müminleri "işleri aralarında danışma ile olanlar" diye över (Şûrâ, 38). Anne babanın tecrübesi, bir öğretmenin gözlemi, alanı bilen birinin bir cümlesi bazen aylarca süren kararsızlığı çözer. Danışmak zayıflık değildir; Efendimiz (s.a.s.) vahiyle desteklendiği hâlde ashâbıyla istişare ederdi. Aile ile görüş ayrılığı yaşanırsa üslup yumuşak tutulur; deliller konuşulur, gönül kırılmaz.

Üçüncü Adım: İstihare ve Dua — Hayrı Sahibinden İstemek

Araştırma ve danışma bitip iş seçime gelince sıra hayrı Allah'tan istemeye gelir. Efendimiz (s.a.s.) ashâbına, bir işe niyetlendiklerinde iki rekât namaz kılıp istihare duasını okumayı "Kur'an'dan bir sûre öğretir gibi" öğretirdi (Buhârî, Deavât 48). İstihare bir rüya falı değil, "Allah'ım, bu iş hakkımda hayırlıysa nasip et; değilse gönlümü ondan çevir" diyerek işi Allah'a havale etmektir. Rüya görmek şart değildir; kalbin yatışması ve şartların kolaylaşması da bir işarettir.

Tercih günlerinde dilden düşürülmeyecek dualardan biri de ilim isteğidir:

وَقُل رَّبِّ زِدْنِي عِلْمًا

"De ki: Rabbim, ilmimi artır." (Tâhâ, 114)

Türkçe olarak da şöyle dua edilebilir: "Allah'ım! Hakkımda hangisi hayırlıysa onu nasip et; beni faydalı ilimle rızıklandır, ilmimle ümmete ve insanlığa hizmet ettir."

Meslek Seçiminde İslamî Ölçüler

Hangi bölüm "daha dindarca" sorusunun tek bir cevabı yoktur; ölçüler bellidir. Birincisi helal kazançtır: "Hiç kimse el emeğinden daha hayırlı bir yemek yememiştir" (Buhârî, Büyû 15). Kazancı açıkça harama dayanan alanlardan uzak durulur. İkincisi ehliyettir; Kur'an, işe alınacak kimsede iki özellik arar:

"Şüphesiz, ücretle tuttuklarının en hayırlısı güçlü ve güvenilir olandır." (Kasas, 26)

Yani seçilen alanda gerçekten iyi olmak ve o işi dürüstçe yapmak, başlı başına bir ibadet ahlakıdır. Üçüncüsü faydadır: Efendimiz (s.a.s.) "Allah'ım, faydasız ilimden sana sığınırım" diye dua ederdi (Müslim, Zikir 73). İnsanlara dokunan, derde deva olan her meslek — hekimlik, öğretmenlik, mühendislik, esnaflık — bu niyetle seçilirse âhiret kazancına dönüşür.

Sonuç Ne Olursa Olsun: Hayırlısı

Bazen puan istenen bölüme yetmez; bazen istenmeyen bir şehir çıkar. İşte tam burada müminin sermayesi devreye girer: "Olur ki bir şey hoşunuza gitmezken o sizin için hayırlıdır; bir şey hoşunuza giderken de o sizin için şer olabilir. Allah bilir, siz bilmezsiniz" (Bakara, 216). Kaç insanın hayat hikâyesi, "olmadı" denilen bir kapının ardından açılan daha güzel bir kapıyla yazılmıştır. Tercih biter, tevekkül başlar; sonuç açıklanınca da şükür ya da sabır — ikisi de kazandırır.

Sıkça Sorulan Sorular

Tercih yaparken hangi dua okunur?

Belirli bir "tercih duası" şart değildir. "Rabbim, ilmimi artır" (Tâhâ, 114) ayeti, istihare duası ve kendi dilinden "Allah'ım, hakkımda hayırlı olanı nasip et" şeklindeki samimi dua yeterlidir.

Tercih için istihare yapmak şart mı?

Şart değil, sünnettir ve güzeldir. İstihare; araştırma ve danışma yapıldıktan sonra iki rekât namaz kılıp hayrı Allah'tan istemektir. Rüya görmek gerekmez; kalbin yatışması ve işin kolaylaşması da işarettir.

Puanım istediğim bölüme yetmedi, ne yapmalıyım?

Önce üzüntünün tabii olduğunu kabul etmeli, sonra Bakara 216'yı hatırlamalı: Hoşa gitmeyen şey hayır çıkabilir. Alternatif bölümler araştırılır, gerekirse bir yıl daha çalışma seçeneği istişare edilir; rızık ve başarı bölüme değil, Allah'ın takdirine ve emeğe bağlıdır.

Aile ile tercih konusunda anlaşamıyorum, ne yapayım?

Anne babanın gönlünü kırmadan delillerle konuşmak esastır. Onların tecrübesi dinlenir, kendi araştırması sakin bir dille anlatılır; gerekirse güvenilen bir büyük veya öğretmen hakem yapılır. İki tarafın da ortak isteği zaten evladın hayrıdır.