Kureyş Sûresi 1. Âyet Tefsiri — Nesefî Tefsiri (Medâriku't-Tenzîl)
Ebü'l-Berekât en-Nesefî
KUREYŞ SÛRESİ
1
Kureyşi alıştırdığı için,
فليعبدوا sözüne taallûk etmektedir. Onları iki yolculuğa alıştırdığı için ona ibâdet etmelerini emretti. Sözde, şart manası olduğundan dolayı başına الفاء gelmiştir.
Yani; “Allah'ın (celle celâlühü), onlar üzerinde sayısız nice nimetleri vardır. Şayet diğer nimetler için ona ibâdet etmiyorlarsa bari bu açık nimet için ona ibâdet etsinler” , demektir.
Ya da لإيلاف قريش sözü kendisinden öncesine taallûk etmektedir.
Yani; فجعلهم كعصف مأكول لإيلاف قريش demektir.
Yani;
Bu itlaf bu alıştırma içindir, demektir. Bu, şiirde eksik kalan mananın sonradan telafi edilişi gibidir. O da; beytin manasının, kendisinden öncesine ancak kendisiyle doğru olacak şekilde taaluk etmesidir.
Bu iki sûre (Fil ve Kureyş sureleri) Ubey b. Ka'b mushafında fasılasız tek bir suredir. O ikisi arasında besmele çekilmesinin terki Kisâî'den nakledilmiştir. Mana; “İnsanlar bunu konulsunlar da onlara çok çok hürmet göstersinler. (Şam'a ve Yemen'e olan) yolculuklarında emin olsunlar ve kimse onlara karşı cür'et göstermesin diye Allah onlara kasteden Haberlileri helâk etmiştir.” Denildi ki:
Mana;'%ış yaz yolculuklarında esenliğe kavuşturuldukları hâlde Kureyşin, bu beytin Rabbine kulluk etmemelerine taaccub edin, demektir.”
Şam kırâatine göre لإلاف قريش şeklindedir.
Yani; Kureyş'in anlaşma yapmasından, muahede yapmasından dolayı, demektir. Denildi ki:
“ona alıştım, onu sevdim” denir.
Kureyş, Nadr b. Kinnane'nin oğludur. Onu “köpek baliği” kelimesinin ismi tasğiriyle adlarıdırdılar. Bu da; gemilere saldıran ve kendisine ancak ateşle karşı konuları büyük bir deniz hayvamdır. Küçültülerek söylenmesi tazim içindir. Onu, gücünden kuvvetinden dolayı ona benzeterek bu adla adlarıdırdılar. Denildi ki:
“O, toplamak ve kazanmak manasına gelen القرش kelimesindendir. Çünkü onlar, ticaretleri ve diğer beldelere düzenledikleri seferler sayesinde kazanıyorlardı.”