Cenaze Namazı Nasıl Kılınır?

Cenaze namazı, ayakta ve rükûsuz-secdesiz kılınan, dört tekbirden oluşan bir namazdır. Her tekbirin ardından sırasıyla Sübhaneke, Salli-Bârik ve cenaze (ölü) için dua okunur; dördüncü tekbirden sonra sağa ve sola selam verilerek tamamlanır. Müslümanların ölüsü üzerine bu namazı kılmak farz-ı kifâyedir.

Bir cenaze namazına ilk kez saf tutan çoğu kişi, ne söyleyeceğini bilememenin telaşını yaşar. Oysa cenaze namazı, kıldığımız günlük namazlardan hem daha kısadır hem de öğrenmesi kolaydır. Adımlarını bir kez oturttuğunuzda, o son vazifeyi huzurla yerine getirirsiniz.

Cenaze Namazı Nedir, Hükmü Nedir?

Cenaze namazı, vefat eden bir Müslümanın ardından, onun bağışlanması için topluca edilen bir duadır. Bu namaz farz-ı kifâyedir; yani cemaatten bir kısmı kılınca sorumluluk hepsinin üzerinden kalkar, hiç kimse kılmazsa bütün belde günahkâr olur. Ölüm, her nefsin er ya da geç yaşayacağı bir gerçektir:

كُلُّ نَفْسٍ ذَٓائِقَةُ الْمَوْتِ

"Her canlı ölümü tadacaktır…" (Âl-i İmrân, 185)

Bu ayet, cenaze namazının neden bu kadar tabii ve kaçınılmaz bir vazife olduğunu hatırlatır. Bugün başkası için saf tuttuğumuz bu namaz, yarın bizim için kılınacaktır.

Cenaze Namazının Şartları

Cenaze namazı da bir namaz olduğu için, normal namazın bazı şartları burada da aranır. Namazı kılacak kişinin abdestli olması, kıbleye yönelmesi ve avret yerlerinin örtülü olması gerekir. Ayrıca cenazenin yıkanıp kefenlenmiş olması ve cemaatin önünde bulunması şart koşulmuştur. Cenaze, saf tutanların önüne kıbleye doğru yerleştirilir; imam, cenazenin göğüs hizasında durur.

Cenaze Namazı Adım Adım Nasıl Kılınır?

Cemaat, cenazeye ve kıbleye dönük olarak saf tutar. Önce niyet edilir: "Niyet ettim Allah rızası için hazır olan cenaze namazını kılmaya, uydum imama." Sonra namaz dört tekbirle şöyle kılınır:

1. Birinci tekbir: İmamla birlikte "Allâhu ekber" denir, eller normal namazdaki gibi bağlanır ve Sübhaneke duası okunur. Cenaze namazında Sübhaneke'ye "ve celle senâük" cümlesi de eklenir.
2. İkinci tekbir: Eller kaldırılmadan yalnızca "Allâhu ekber" denir ve Salli-Bârik duaları (namazın son oturuşundaki salavatlar) okunur.
3. Üçüncü tekbir: Yine tekbir alınır ve cenaze duası okunur. Bu duayı bilmeyen kişi, dua niyetiyle Fâtiha sûresini okur ya da içinden ölünün bağışlanmasını diler.
4. Dördüncü tekbir: Son kez "Allâhu ekber" denir, kısa bir an beklenir ve önce sağa, sonra sola selam verilerek namaz bitirilir.

Dikkat edilirse cenaze namazında ne rükû vardır ne secde. Baştan sona ayakta durulur; bütün namaz, tekbirler ve dualardan ibarettir. Bu yönüyle birkaç dakikada tamamlanır.

Cenaze Namazında Okunan Dualar

İlk iki tekbirde okunan Sübhaneke ile Salli-Bârik zaten günlük namazlardan bilinir. Asıl merak edilen, üçüncü tekbirden sonra okunan cenaze duasıdır. En bilinen şekli şöyledir:

"Allâhummağfir li-hayyinâ ve meyyitinâ ve şâhidinâ ve gâibinâ ve sağîrinâ ve kebîrinâ ve zekerinâ ve ünsânâ…"

Anlamı: "Allah'ım! Dirimizi ve ölümüzü, burada olanımızı ve olmayanımızı, küçüğümüzü ve büyüğümüzü, erkeğimizi ve kadınımızı bağışla. Allah'ım! Bizden kimi yaşatırsan onu İslam üzere yaşat, kimi de vefat ettirirsen onu iman üzere vefat ettir." (Tirmizî, Cenâiz 38; Ebû Dâvûd, Cenâiz 56)

Bu duayı ezbere bilmiyorsanız hiç telaşlanmayın. Âlimlerin çoğunluğuna göre, üçüncü tekbirden sonra Fâtiha'yı dua niyetiyle okumak ya da ölü için içten bir bağışlanma dilemek yeterlidir. Önemli olan, o an kalbin ölünün affı için Allah'a yönelmesidir.

Cenaze Namazının Fazileti

Bir cenazeye katılıp namazını kılmak, sanıldığından çok daha büyük bir sevaptır. Efendimiz (s.a.s.) bunu somut bir ölçüyle anlatmıştır:

"Kim bir cenazede, namazı kılınıncaya kadar bulunursa ona bir kırat, kim de defnedilinceye kadar bulunursa ona iki kırat sevap vardır." "İki kırat nedir?" diye soruldu. "İki büyük dağ gibidir." buyurdu." (Buhârî, Cenâiz 59; Müslim, Cenâiz 52)

Düşünün: birkaç dakikalık bir saf duruşun karşılığı, dağlar ağırlığında bir sevap. Üstelik bu, tanıdığımız tanımadığımız bir kardeşimize son bir iyilik, arkasından edilmiş içten bir duadır. Cenaze namazı, hem ölene bir vefa hem de bize ölümü ve âhireti hatırlatan sessiz bir öğüttür.

Sıkça Sorulan Sorular

Cenaze namazı kaç tekbirle ve kaç rekât kılınır?

Cenaze namazı dört tekbirle kılınır ve rekâtı yoktur. Rükû ve secde bulunmaz; baştan sona ayakta durulur. Her tekbirin ardından sırasıyla Sübhaneke, Salli-Bârik ve cenaze duası okunur.

Cenaze namazı abdestsiz kılınır mı?

Hayır. Cenaze namazı da bir namaz olduğundan abdestli olmak şarttır. Abdesti olmayan kişi bu namaza katılamaz; teyemmüm imkânı olan durumlar ise istisnadır.

Cenaze duasını bilmiyorum, ne yapmalıyım?

Endişelenmenize gerek yok. Üçüncü tekbirden sonra cenaze duasını bilmiyorsanız, dua niyetiyle Fâtiha sûresini okuyabilir ya da ölünün bağışlanması için içinizden dua edebilirsiniz. Bu, çoğunluğun görüşüne göre yeterlidir.

Kadınlar cenaze namazı kılabilir mi?

Evet, kadınların cenaze namazı kılmasında bir engel yoktur ve namazları sahihtir. Cemaatle kılınırken kadınlar erkeklerin arkasındaki safta yer alır.