Nazar Duası: Okunuşu, Anlamı ve Nazardan Korunma Yolları

Nazardan korunmanın en sağlam yolu, Allah'a sığınmak ve O'nun kelâmına tutunmaktır. Bunun başında Peygamberimizin öğrettiği "Eûzü bi-kelimâtillâhi't-tâmmeti..." duası ile Felak ve Nâs sûreleri gelir. Aşağıda nazara karşı okunan dualar ve âyetler, Arapçası, okunuşu ve anlamıyla; bir de yaygın hurafelere dair kısa bir uyarıyla birlikte verilmiştir.

Nazar (göz değmesi) gerçek midir?

Halk arasında "göz değmesi" denen nazar, dinimizde gerçek kabul edilen bir hâldir. Bir kimsenin, kıskançlık ya da hayranlıkla baktığı şeye -Allah'ın izniyle- zarar verebilmesi mümkündür. Bu, boş bir inanç değil; bizzat Hz. Peygamber'in (s.a.s.) haber verdiği bir gerçektir:

الْعَيْنُ حَقٌّ

"Nazar (göz değmesi) haktır/gerçektir." (Buhârî, Tıb 36; Müslim, Selâm 41)

Ancak burada ölçüyü kaçırmamak gerekir. Nazar gerçektir, fakat zarar veren göz değil, Allah'ın takdiridir. Mü'min her hâlükârda sebebe sarılır, sonucu Rabbine bırakır. Yani nazardan korkup hayatı zindan etmek değil; Allah'a sığınıp gönül huzuruyla yaşamaktır doğru olan.

Peygamberimizin nazar duası

Hz. Peygamber (s.a.s.), sevgili torunları Hasan ve Hüseyin'i (r.a.) her türlü kötülükten ve nazardan korumak için şu duayı okurdu. Hatta bunun, Hz. İbrâhim'in oğulları İsmâil ve İshak için yaptığı duadan geldiğini bildirmiştir. Nazar konusunda okunabilecek en sahih ve özlü duadır:

اَعُوذُ بِكَلِمَاتِ اللّٰهِ التَّٓامَّةِ مِنْ كُلِّ شَيْطَانٍ وَهَٓامَّةٍ وَمِنْ كُلِّ عَيْنٍ لَامَّةٍ

Okunuşu: "Eûzü bi-kelimâtillâhi't-tâmmeti min külli şeytânin ve hâmmetin ve min külli aynin lâmmeh."

"Her türlü şeytanın ve zehirli/zararlı canlının şerrinden, bir de kem (kötü) gözlerin şerrinden Allah'ın eksiksiz kelimelerine sığınırım." (Buhârî, Ehâdîsü'l-enbiyâ 10)

Bu dua özellikle çocuklar için çok güzeldir. Anne babalar, yavrularını uyuturken ya da dışarı çıkarırken bu duayı okuyabilir. "Sizi Allah'ın eksiksiz kelimelerine emanet ediyorum" demek, kalbi en güçlü kalkana bağlamaktır.

Nazara karşı okunan sûreler ve âyetler

Nazara ve her türlü kötülüğe karşı en büyük sığınak Kur'an'dır. Peygamberimiz, kendisine sihir ya da nazar gibi bir zarar dokunduğunu hissettiğinde "Muavvizeteyn" denen iki kısa sûreye başvururdu.

Felak ve Nâs sûreleri (Muavvizeteyn)

Felak ve Nâs sûreleri, her türlü görünür-görünmez şerden Allah'a sığınmayı öğretir. Hz. Âişe (r.a.), Resûlullah'ın (s.a.s.) yatmadan önce bu sûreleri okuyup ellerine üfleyerek vücuduna sürdüğünü anlatır (Buhârî, Fedâilü'l-Kur'ân 14). Sabah-akşam üçer kez Felak ve Nâs'ı okumak, gün boyu güçlü bir korunmadır. İhlâs sûresini de eklemek faziletini artırır.

Nazar ayeti: "Vinyekad"

Halk arasında "nazar ayeti" diye bilinen ve evlerin girişlerine asılan âyet, Kalem sûresinin sonundaki şu iki âyettir:

وَاِنْ يَكَادُ الَّذ۪ينَ كَفَرُوا لَيُزْلِقُونَكَ بِاَبْصَارِهِمْ لَمَّا سَمِعُوا الذِّكْرَ وَيَقُولُونَ اِنَّهُ لَمَجْنُونٌ ۚ وَمَا هُوَ اِلَّا ذِكْرٌ لِلْعَالَم۪ينَ

Okunuşu: "Ve in yekâdü'llezîne keferû le-yuzlikûneke bi-ebsârihim lemmâ semiû'z-zikra ve yekûlûne innehû le-mecnûn. Ve mâ hüve illâ zikrun li'l-âlemîn."

"İnkâr edenler o Zikr'i (Kur'an'ı) işittiklerinde neredeyse seni gözleriyle devireceklerdi. Bir de 'O, kesinlikle bir delidir' diyorlardı. Oysa o, âlemler için bir öğütten başka bir şey değildir." (Kalem, 51-52)

Bu âyetin aslında inkârcıların düşmanca bakışlarından söz ettiğini, fakat içindeki "gözle devirmek" ifadesi sebebiyle nazara karşı okunageldiğini bilmekte fayda var. Âyetü'l-Kürsî'yi (Bakara, 255) de eklemek, korunmayı pekiştirir; çünkü o, Kur'an'ın en kuşatıcı koruyucu âyetlerindendir.

"Mâşâallah" demek neden önemli?

Nazardan korunmanın en pratik yolu, güzel bir şey gördüğümüzde dilimizi doğru kullanmaktır. Bir çocuğu, bir malı ya da bir nimeti beğendiğimizde "Mâşâallah, bârekellah" demek, hem o nimete dua hem de gözümüzün değmesine karşı bir settir. Bunun kaynağı doğrudan Kur'an'dır:

مَا شَٓاءَ اللّٰهُ لَا قُوَّةَ اِلَّا بِاللّٰهِ

Okunuşu: "Mâşâallâhu lâ kuvvete illâ billâh."

"Allah'ın dilediği olur; hiçbir güç yoktur ki Allah'ın yardımıyla olmasın." (Kehf, 39)

Beğendiğimizi överken Allah'ı anmak, hem nankörlükten korur hem de gönlümüzdeki muhtemel hasedi söndürür. Çünkü çoğu zaman nazar, farkında olmadan içe düşen bir kıskançlık kıvılcımıyla başlar.

Hurafelerden uzak durmak

Nazar gerçek olsa da ondan korunma yolları, dinin çizdiği sınır içinde kalmalıdır. Kurşun dökmek, mavi boncuğa ya da nazarlığa "koruyucu güç" atfetmek, türlü muskalara medet ummak; bunların hiçbiri sahih bir dayanağa sahip değildir. Bir nesneye, Allah'tan bağımsız olarak zarar savma gücü yüklemek, tevhid anlayışına gölge düşürür.

Mü'minin kalkanı bellidir: Allah'a sığınmak, Kur'an okumak, Peygamberimizin öğrettiği dualara devam etmek ve diliyle Rabbini anmak. Bir süs olarak boncuk takmakla, ona şifa ve koruma gücü inanmak çok farklı şeylerdir; ilki âdet, ikincisi inanç meselesidir ve işte ikincisinden kaçınmak gerekir.

Nazar değdiğini hissedince ne yapmalı?

Bir rahatsızlık, sebepsiz bir hâlsizlik ya da işlerde ardı ardına aksilik hissedildiğinde panik yersizdir. Yapılacak şey sade ve güçlüdür: abdest alıp Felak, Nâs ve İhlâs sûrelerini okumak, Âyetü'l-Kürsî'yi tekrarlamak ve yukarıdaki "Eûzü bi-kelimâtillâh" duasını içten okuyup kendine ya da nazar değdiğini düşündüğü kişiye üflemektir. Bunun yanında sadaka vermek, belaları savan güzel bir ameldir. En önemlisi, kalbi Allah'a bağlamak ve tevekkül etmektir; çünkü şifayı veren de, koruyan da yalnız O'dur. Sabah-akşam okunacak dualar için tövbe ve istiğfar duaları sayfamıza, çocukları koruyan dualar için ise dua bölümümüze göz atabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Nazar için en sahih dua hangisidir?

Peygamberimizin torunları için okuduğu "Eûzü bi-kelimâtillâhi't-tâmmeti min külli şeytânin ve hâmmetin ve min külli aynin lâmmeh" duası nazara karşı en sahih ve özlü duadır. Bunun yanında Felak ve Nâs sûrelerini okumak da çok faziletlidir.

Nazar ayeti (Vinyekad) hangi sûrededir?

Halk arasında "nazar ayeti" diye bilinen "Ve in yekâd..." ifadesi, Kalem sûresinin 51 ve 52. âyetleridir. Geleneksel olarak nazara karşı okunur; Âyetü'l-Kürsî ile birlikte okumak korunmayı pekiştirir.

Nazardan korunmak için ne yapmalı?

Sabah-akşam Felak, Nâs ve İhlâs sûrelerini okumak, Âyetü'l-Kürsî'yi tekrarlamak, Peygamberimizin nazar duasını okumak ve beğenilen şeyler için "Mâşâallah, bârekellah" demek en güzel korunmadır. Asıl sığınak Allah'a tevekkül etmektir.

Kurşun dökmek veya nazar boncuğu takmak doğru mu?

Bir nesneye, Allah'tan bağımsız koruma veya şifa gücü inanmak doğru değildir ve hurafedir. Boncuğu yalnızca süs olarak görmek başka, ona koruyucu güç atfetmek başkadır. Korunma; dua, Kur'an ve Allah'a sığınmakla olur.

Çocuğa nazar değmemesi için hangi dua okunur?

Çocuklar için Peygamberimizin "Eûzü bi-kelimâtillâhi't-tâmmeti..." duası çok uygundur. Ayrıca üzerine Felak ve Nâs sûrelerini okuyup hafifçe üflemek, "Mâşâallah" diyerek Allah'ı anmak güzel ve sünnete uygun bir korumadır.