Sünnet (Hitan) Olmak Farz mı, Sünnet mi?

Erkeğin sünnet (hitan) olması, İslâm'ın eski peygamberlerden gelen bir nişanesidir. Âlimlerin çoğunluğu bunu vacip ya da yapılması gereken kuvvetli bir sünnet (sünnet-i müekkede) saymıştır; bir kısmı ise farz olduğunu söylemiştir. Yani hangi görüş alınırsa alınsın, geçerli bir mazeret olmadıkça terk edilmemesi gereken bir ibadet nişanesidir. En faziletli vakti küçük yaştır.

Okullar kapanıp yaz gelince ülkemizde sünnet merasimleri de yoğunlaşır. Pek çok anne baba bu dönemde "Sünnet farz mı, yoksa sünnet mi? Çocuğumu kaç yaşında sünnet ettirmeliyim?" diye araştırır. Soru basit görünse de arkasında köklü bir gelenek vardır; çünkü hitan, sadece bir âdet değil, Hz. İbrâhim'den (a.s.) bu yana süregelen bir işarettir.

Sünnet (Hitan) Nedir?

Dinî literatürde "hitan" diye geçen sünnet, erkek çocuğun üreme organının ucundaki derinin alınması işlemidir. Temizliği kolaylaştırması ve sağlığa katkısı sebebiyle "fıtrat", yani insanın yaratılışına uygun davranışlar arasında sayılır. Hz. Peygamber'in (s.a.s.) tebliğ ettiği din, kendinden önceki hak peygamberlerin yolunu da içine aldığı için bu uygulama İslâm'da da devam etmiştir.

Kur'ân-ı Kerîm sünneti açık bir cümleyle emretmez; fakat Hz. İbrâhim'in (a.s.) dinine uymayı emreder. İslâm âlimleri, hitanın bu "İbrâhim'in milleti"ne tâbi olmanın bir parçası olduğunu belirtir:

ثُمَّ اَوْحَيْنَٓا اِلَيْكَ اَنِ اتَّبِعْ مِلَّةَ اِبْرٰهٖيمَ حَنٖيفًاۜ وَمَا كَانَ مِنَ الْمُشْرِكٖينَ

"Sonra da sana, 'Hakka yönelen İbrâhim'in dinine uy. O, Allah'a ortak koşanlardan değildi' diye vahyettik." (Nahl, 123)

Sünnet Olmak Fıtrattandır

Peygamber Efendimiz (s.a.s.) sünnet olmayı, insanın temiz yaratılışının gereği olan davranışlar arasında saymıştır. Ebû Hüreyre'den (r.a.) rivayet edilen sahih hadis şöyledir:

"Fıtrat beştir: Sünnet olmak, kasık tıraşı, koltuk altı kıllarını gidermek, tırnakları kesmek ve bıyıkları kısaltmak." (Buhârî, Libâs 63; Müslim, Tahâret 49)

Bu hadis, hitanın keyfî bir gelenek değil, dinin teşvik ettiği bir temizlik ve nişane olduğunu gösterir. Sünnet olan kişi, hem bedenen temizlenir hem de Hz. İbrâhim'den (a.s.) gelen bir yolu sürdürmüş olur.

Sünnet Olmanın Dini Hükmü

Sünnetin hükmü konusunda âlimler arasında derece farkı vardır; ama özde hepsi onun önemli ve terk edilmemesi gereken bir uygulama olduğunda birleşir. Fıkıh kaynaklarına göre tablo kısaca şöyledir:

Âlimlerin bir bölümü hitanı erkekler için vacip kabul eder; geçerli bir özür bulunmadıkça yapılması gerekir. Bir kısmı ise bunu farz sayacak kadar bağlayıcı görmüştür. Hanefî geleneğinde ise hitan, mazeretsiz terk edilmemesi gereken kuvvetli bir sünnet (sünnet-i müekkede) olarak değerlendirilir.

Görüldüğü gibi, "sadece güzel bir âdet" deyip geçilecek bir mesele değildir. Hangi görüş esas alınırsa alınsın, sağlıklı bir erkeğin sünnet olmaması uygun görülmemiştir. Sonradan Müslüman olan bir kişi de imkânı varsa ve sağlığına zarar vermeyecekse sünnet olur; korkulacak bir zarar varsa bu yükümlülük düşer, çünkü dinimizde zarara sebep olmak yasaktır.

Sünnet Kaç Yaşında Yapılır?

Sünnetin yapılacağı yaş için dinen kesin bir gün belirlenmemiştir; bu konuda kolaylık vardır. Geçmişten bu yana uygulama, doğumun yedinci gününden çocukluk çağının sonuna kadar geniş bir aralıkta seyretmiştir. Bazı âlimler, Hz. Peygamber'in (s.a.s.) torunlarını küçük yaşta sünnet ettirmesine bakarak erken yaşı müstehap görmüştür.

Uygulamada en uygun dönem, çocuğun küçük ve dayanıklı olduğu, olayı fazla hatırlamayacağı yaşlardır. Tıbbî açıdan da çoğu hekim erken yaşı tavsiye eder. Asıl ölçü; çocuğun sağlığını gözetmek, onu korkutmadan ve incitmeden, uygun şartlarda bir uzmana yaptırmaktır. Yani "ille de şu yaş" diye katı bir kural aramak yerine, çocuğun hayrına olanı seçmek esastır.

Sünnet Düğünü ve Mevlit Caiz mi?

Yaz aylarında en çok merak edilen konulardan biri de sünnet düğünleridir. Bir çocuğun sünnet edilmesi sebebiyle sevinmek, ikramda bulunmak, dostları davet edip dua ettirmek dinen güzel görülen şeylerdir. Bir nimete kavuşmanın şükrünü yakınlarla paylaşmakta sakınca yoktur; aksine sevince ortak olmak güzeldir.

Burada dikkat edilecek nokta ölçüdür. Merasim; içki, kumar, haram eğlence ve gösteriş yarışına dönüşmediği sürece bir mahzur taşımaz. Mevlit okutmak, Kur'ân tilâveti yaptırmak, çocuğa ve aileye dua etmek bu günü manevî yönden bereketlendirir. Ancak borçlanarak, israfa kaçarak yapılan gösterişli düğünler dinin ruhuna aykırıdır. Rabbimiz savurganları sevmediğini bildirmiştir; bu yüzden sadelik her zaman daha güzeldir.

Kız Çocukları İçin Durum Nedir?

Hitan denince akla erkek çocukları gelir; çünkü dinin nişanesi ve sağlıkla ilgili teşviki erkekler içindir. Kız çocukları bakımından böyle bir gereklilik bulunmaz. Sağlığa zarar veren, bedene eziyet anlamına gelen uygulamaların ise dinde hiçbir dayanağı yoktur; çünkü İslâm, hiçbir cana zarar verilmesine izin vermez. Dolayısıyla bu mesele, erkek çocuğun hitanı çerçevesinde anlaşılmalıdır.

Sünnette Nelere Dikkat Edilmeli?

İşin manevî yönü kadar maddî yönü de önemlidir. Sünnet mutlaka bu işin ehli bir sağlık görevlisine, hijyenik şartlarda yaptırılmalıdır; çocuğun canını riske atmak caiz değildir. İşlem öncesi besmele çekmek, çocuğa güzel sözlerle moral vermek, ardından sağlığı ve hayırlı bir ömür için dua etmek güzel davranışlardır. Böylece hem bir sünnet yerine getirilmiş hem de çocuğun gönlüne hoş bir hatıra bırakılmış olur.

Sıkça Sorulan Sorular

Sünnet olmak farz mı, sünnet mi?

Âlimlerin çoğunluğu sünnet olmayı erkekler için vacip ya da kuvvetli bir sünnet (sünnet-i müekkede) saymış, bir kısmı ise farz kabul etmiştir. Hangi görüş alınırsa alınsın, geçerli bir mazeret olmadıkça terk edilmemesi gereken bir nişanedir.

Sünnet kaç yaşında yapılmalı?

Dinen kesin bir yaş yoktur; doğumun ilk günlerinden çocukluk çağının sonuna kadar yapılabilir. En uygun olanı, çocuğun küçük ve dayanıklı olduğu, korkup yıpranmayacağı erken yaşlardır. Asıl ölçü çocuğun sağlığını ve huzurunu gözetmektir.

Sünnet düğünü ve mevlit yapmak dinen uygun mu?

Evet. İçki, kumar ve haram eğlence bulunmadığı, israfa ve gösterişe kaçılmadığı sürece sünnet sevincini paylaşmak, ikram etmek ve mevlit okutmak güzeldir. Ölçü; sadelik ve şükürdür.

Sonradan Müslüman olan kişi sünnet olmak zorunda mı?

İmkânı varsa ve sağlığına ciddi bir zarar gelmeyecekse sünnet olması istenir. Ancak büyük yaşta gerçek bir sağlık tehlikesi söz konusuysa bu yükümlülük düşer; çünkü dinimiz zararı önceler ve cana zarar vermeyi yasaklar.

Sünnet olmak Kur'ân'da geçer mi?

Kur'ân-ı Kerîm sünneti açık bir emirle zikretmez; fakat Hz. İbrâhim'in (a.s.) dinine uymayı emreder (Nahl, 123). Âlimler, hitanı bu "İbrâhim'in milleti"ne tâbi olmanın bir parçası olarak görür. Ayrıca sahih hadiste fıtrattan sayılmıştır.