Umre Nasıl Yapılır? Şartları, İbadetleri ve Adım Adım Yapılışı

Umre; mîkat sınırında ihrama girip Kâbe'yi yedi kez tavaf etmek, Safâ ile Merve arasında sa'y yapmak ve saçları tıraş ederek ihramdan çıkmakla tamamlanan ibadettir. Hac gibi belirli bir zamana bağlı değildir; yılın her döneminde yapılabilir. İşte adım adım umre rehberi.

Yeni umre sezonunun açılmasıyla birlikte yaz tatilini mübarek topraklarda değerlendirmek isteyenlerin yolculuk hazırlığı da başladı. İlk kez gidecekler için umre, heyecanla birlikte bir sürü soruyu da getirir: İhrama nerede girilir? Tavaf nasıl yapılır? Sa'y kaç turdur? Bu rehber, umreyi baştan sona sadeleştirerek anlatıyor.

Umre Nedir, Hükmü Nedir?

Sözlükte "ziyaret etmek" anlamına gelen umre; ihram, tavaf, sa'y ve tıraştan oluşan, hacca göre daha kısa bir ibadettir. Arafat vakfesi olmadığı ve belirli bir mevsimi bulunmadığı için "küçük hac" diye de anılır.

Hükmü konusunda âlimler farklı görüşler ortaya koymuştur: Bir kısmına göre ömürde bir defa umre yapmak gereklidir; çoğunluğun benimsediği görüşe göre ise güçlü bir sünnettir (sünnet-i müekkede). Her iki görüşün buluştuğu nokta şudur: İmkân bulanın umreyi ihmal etmemesi gerekir. Nitekim Kur'an-ı Kerîm'de şöyle buyrulur:

وَأَتِمُّوا الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ لِلَّهِ

"Haccı da umreyi de Allah için tamamlayın." (Bakara, 196)

Umrenin faziletini Efendimiz (s.a.s.) şöyle müjdeler: "Umre, bir sonraki umreye kadar aradaki günahlara kefarettir. Kabul olunmuş haccın karşılığı ise ancak cennettir." (Buhârî, Umre, 1; Müslim, Hac, 1349).

Umrenin Temel İbadetleri

Umre dört ana amelden oluşur. Fıkıh kaynaklarında bunların bir kısmı farz ve rükün, bir kısmı vacip sayılmıştır; mezheplere göre isimlendirme değişse de yapılacak işler aynıdır:

• İhram: Umreye niyet edip mîkat sınırını ihramlı geçmek.
• Tavaf: Kâbe'nin etrafında yedi kez dönmek.
• Sa'y: Safâ ile Merve tepeleri arasında yedi kez gidip gelmek.
• Tıraş (halk veya taksîr): Saçları kazıtmak ya da kısaltmak; bununla ihramdan çıkılır.

Adım Adım Umre

1. Hazırlık ve İhrama Giriş

Yolculuk öncesi gusül abdesti almak sünnettir. Erkekler dikişli elbiselerini çıkarıp izâr ve ridâ denilen iki parça beyaz örtüye bürünür; kadınlar ise günlük tesettür kıyafetleriyle ihrama girer, yüzlerini örtmezler. Mîkat sınırı geçilmeden —Türkiye'den gidenler için genellikle uçakta anons edilir— umreye niyet edilir ve telbiye getirilir:

لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ، لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ، إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ، لَا شَرِيكَ لَكَ

Okunuşu: "Lebbeyk Allâhümme lebbeyk. Lebbeyke lâ şerîke leke lebbeyk. İnne'l-hamde ve'n-ni'mete leke ve'l-mülk. Lâ şerîke lek."

"Buyur Allah'ım buyur! Emrindeyim, buyur! Senin hiçbir ortağın yoktur. Hamd Senin, nimet Senin, mülk de Senindir. Senin hiçbir ortağın yoktur." (Buhârî, Hac, 26)

İhramlıyken tırnak kesmek, saç koparmak, güzel koku sürünmek, avlanmak ve eşiyle ilişki yasaktır. Bu yasaklar, kulun bir süreliğine dünyalıklardan sıyrılıp yalnızca Rabbine yönelmesi içindir.

2. Tavaf

Mekke'ye varılıp Mescid-i Harâm'a girildiğinde Kâbe ile ilk karşılaşma anında dua edilir; bu anın duası makbul sayılmıştır. Ardından tavafa başlanır: Hacerülesved hizasına gelinir, el kaldırılarak selamlanır ve Kâbe sola alınarak yedi şavt (tur) dönülür. Erkekler ilk üç şavtta kısa adımlarla çalımlı yürür (remel), umre tavafı boyunca sağ omuzlarını açık tutarlar (ıztıbâ). Tavaf sırasında belirli bir dua şartı yoktur; kişi dilediği duaları okur, tekbir ve tehlil getirir.

3. Tavaf Namazı ve Zemzem

Tavaf bitince, uygun bir yerde —mümkünse Makam-ı İbrâhim arkasında— iki rekât tavaf namazı kılınır. Ardından zemzem içilir. Zemzemi ayakta, kıbleye dönerek ve dua ederek içmek güzel görülmüştür.

4. Sa'y: Safâ ile Merve Arasında

Sa'y, Hz. Hâcer validemizin oğlu İsmâil için su ararken iki tepe arasında koşuşunun hatırasıdır. Safâ'dan başlanır, Merve'de bitirilir; gidiş bir, dönüş bir sayılmak üzere yedi kez yürünür. Erkekler yeşil ışıklı bölümde hızlanır. Kur'an bu iki tepeyi şöyle anar:

إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ

"Şüphesiz Safâ ile Merve, Allah'ın (dininin) nişanelerindendir." (Bakara, 158)

5. Tıraş ve İhramdan Çıkış

Sa'y tamamlanınca erkekler saçlarını kazıtır veya en az dörtte birini kısaltır; kadınlar saç uçlarından parmak ucu kadar keser. Böylece ihram yasakları sona erer ve umre tamamlanmış olur. Artık Mekke'de kalınan süre; namazlar, tavaflar ve dualarla değerlendirilir.

Yaz Aylarında Umre İçin Pratik Tavsiyeler

Temmuz ve ağustosta Mekke'de sıcaklık 45 dereceyi aşabilir. Tavaf ve sa'yi mümkünse sabah erken saatlere veya yatsı sonrasına bırakmak, gün içinde bol su ve zemzem içmek, şemsiye kullanmak, yaşlılar ve çocuklar için serin saatleri beklemek yolculuğu kolaylaştırır. Unutulmamalı ki ibadetleri sağlıkla tamamlamak da bir emanettir; kimse kendini tehlikeye atmakla yükümlü değildir.

Sıkça Sorulan Sorular

Umre farz mı, sünnet mi?

Âlimlerin bir kısmına göre ömürde bir defa gereklidir; çoğunluğa göre ise güçlü bir sünnettir. Ortak nokta, imkânı olanın umreyi ihmal etmemesidir.

Umre ne kadar sürer?

Umrenin kendisi —ihram, tavaf, sa'y ve tıraş— birkaç saat içinde tamamlanabilir. Turlar genellikle Mekke ve Medine ziyaretleriyle birlikte 7 ilâ 15 gün sürer.

Umre ile hac arasındaki fark nedir?

Hac, hicrî Zilhicce ayına bağlıdır ve Arafat vakfesi ile ek ibadetler içerir; umre ise yılın her günü yapılabilir ve tavaf ile sa'yden ibarettir. Umre, haccın yerine geçmez.

Ramazan'da umre yapmanın fazileti nedir?

Peygamberimiz (s.a.s.) "Ramazan'da yapılan umre, bir hacca denktir" buyurmuştur (Buhârî, Umre, 4; Müslim, Hac, 1256). Bu, sevap yönünden bir müjdedir; hac farzını düşürmez.

Kadınlar ihramda ne giyer?

Kadınlar için özel bir ihram kıyafeti yoktur; temiz ve tesettüre uygun günlük elbiseleriyle ihrama girerler. Yalnızca yüzlerini örtmezler ve eldiven kullanmazlar.