Enam Sûresi 1. Âyet Tefsiri — ed-Dürrü'l-Mensûr fi't-Tefsîri bi'l-Me'sûr
Celâleddin es-Suyûtî
EN'ÂM SÜRESİ
İbnu'd-Durays, Ebu'ş-Şeyh, İbn Merdûye ve Beyhakî'nin, Delâil'de, İbn Abbâs'tan bildirdiğine göre En'âm Sûresi, Mekke'de nazil olmuştur.
Ebû Ubeyd, Fadâil'de, İbn'u'd-Durays, Fadâil'de, İbnu'l-Münzir, Taberânî ve İbn Merdûye'nin bildirdiğine göre İbn Abbâs der ki:
“En'âm Sûresi, Mekke'de gece vakti toplu olarak nazil olmuştur ve nazil olduğu zaman etrafında yetmiş bin melek yüksek sesle tesbih etmişlerdir."
İbn'u'd-Durays'ın bildirdiğine göre İbn Abbâs der ki:
“En'âm Sûresi toplu olarak Mekke'de nazil olmuştur. Sûre nazil olurken gökle yer arasını kaplayacak kadar çok sayıda melek, yeryüzünü titretecek kadar yüksek sesle tesbih ederek ona eşlik etmiştir. Allah'ın Resûlü (sallallahü aleyhi ve sellem) meleklerin yüksek sesle tesbih ettiklerini duyunca, korkup Sûrenin nuzulü tamamlanıncaya kadar secdeye kapandı."
İbn Merdûye'nin İbn Mes'ûd'dan bildirdiğine göre En'âm Sûresi nazil olurken ona bin melek eşlik etmiştir.
İbn Merdûye, Esmâ'dan bildiriyor:
“En'âm Sûresi, Resûlullah (sallallahü aleyhi ve sellem)seferdeyken kendisine nazil oldu. Sûre nazil olurken semayla yer arasını melekler doldurmuşlar yüksek sesle tesbih ediyorlardı."
Taberânî ve İbn Merdûye, Esma binti Yezîd'den bildiriyor:
“En'âm Sûresi Resûlullah'a (sallallahü aleyhi ve sellem) toplu olarak nazil oldu. Sûre nazil olurken ben Resûlullah'ın (sallallahü aleyhi ve sellem) devesinin yularını tutmuştum ve sûrenin ağırlığından neredeyse devenin kemikleri kırılacaktı."
el-Hilaî, el-Hilaiyyât'ta, Es mâ binti Yezîd'in şöyle dediğini bildirir: En'âm Sûresi, semayla yer arasını dolduran meleklerin yüksek sesle getirdikleri tesbih sesleri arasında nazil oldu. Bu sûre Mekkîdir. Sadece "De ki: «Gelin size Rabbinizin haram kıldığı şeyleri söyleyeyim: O'na hiçbir şeyi ortak koşmayın, anaya babaya iyilik yapın, yoksulluk korkusuyla çocuklarınızı öldürmeyin, sizin ve onların rızkını veren Biziz, gizli ve açık kötülüklere yaklaşmayın, Allah'ın haram kıldığı cana haksız yere kıymayın. Allah bunları size düşünesiniz diye buyurmaktadır.» Yetim malına, erginlik çağına erişene kadar en iyi şeklin dışında yaklaşmayın; ölçüyü ve tartıyı doğru yapın. Biz kişiye ancak gücünün yeteceği kadar yükleriz. Konuştuğunuzda, akraba bile olsa sözünüzde adil olun. Allah'ın ahdini yerine getirin. Allah size bunları öğüt alrnanız için buyurmaktadır." âyetleri Medine'de nazil olmuştur."
Taberânî ve İbn Merdûye'nin İbn Ömer'den bildirdiğine göre Hazret-i Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu:
“En'âm Sûresi bana toplu olarak indi. Sûre inerken yetmiş bin melek ona yüksek sesle tesbih ve getirip hamd ederek eşlik ettiler"
Taberânî, Ebu'ş-Şeyh, İbn Merdûye, Şuabu'l-îman'da Beyhakî ve et- Tuyuriyyâfta es-Silefî, Enes'ten, Resûlullah'ın (sallallahü aleyhi ve sellem) şöyle buyurduğunu nakleder:
“En'âm Sûresi yerle gök arasını kaplamış, yüksek sesle Allah'ı tesbih ve takdis eden melekler eşliğinde nazil oldu." Ravi der ki:
“Sûre nazil olurken yeryüzü titriyordu ve bu sırada Allah'ın Resûlü (sallallahü aleyhi ve sellem):
“Yüce Allah'ı noksanlıklardan tenzih ederim, Yüce Allah'ı noksanlıklardan tenzih ederim" diyordu.
Hâkim, Şuabu'l-îman'da Beyhakî ve Mu'cem'de İsmâîlî bildirir: Câbir der ki:
“En'âm Sûresi nazil olunca Hazret-i Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem) tesbih ettikten sonra:
“Bu sûreye yerle gök arasım kaplayacak kadar çok sayıda melek eşlik etmiştir" buyurdu.
Şuabu'l-îman'da Beyhakî ve Hatîb, Tarih'te Ali b. Ebî Tâlib'den bildiriyor:
“Kur'ân beşer âyet şeklinde nazil olmuştur. Bu sebeple Kur'ân'ı beşer âyet şeklinde ezberleyen unutmaz. Sadece En'âm sûresi toplu olarak nazil olmuştur. Bu sûre nazil olurken her semada ona yetmiş melek eşlik etmiştir. Bu sûre hangi hastaya okunsa muhakkak ki Allah o hastaya şifa verir."
Ebu'ş-Şeyh'in, Ubey b. Ka'b'dan bildirdiğine göre Hazret-i Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem):
“En'âm Sûresi bana toplu olarak, yetmiş bin meleğin, yüksek sesle tesbih, tahmîd, tekbir ve tehlillerle eşlik etmesiyle nazil oldu" buyurdu.
Nehhâs, Nâsih'te bildiriyor: İbn Abbâs der ki:
“En'âm Sûresi, Mekke'de toplu olarak nazil oldu. Bu sûre, üç âyeti dışında Mekkîd'ir. Sadece:
“De ki: «Gelin size Rabbinizin haram kıldığı şeyleri söyleyeyim: O'na hiçbir şeyi ortak koşmayın, anaya babaya iyilik yapın, yoksulluk korkusuyla çocuklarınızı Öldürmeyin, sizin ve onların rızkını veren Biziz, gizli ve açık kötülüklere yaklaşmayın, Allah'ın haram kıldığı cana haksız yere kıymayın. Allah bunları size düşünesiniz diye buyurmaktadır.» Yetim malına, erginlik çağına erişene kadar en iyi şeklin dışında yaklaşmayın; ölçüyü ve tartıyı doğru yapın. Biz kişiye ancak gücünün yeteceği kadar yükleriz. Konuştuğunuzda, akraba bile olsa sözünüzde adil olun. Allah'ın ahdini yerine getirin. Allah size bunları öğüt almanız için buyurmaktadır. Bu, dosdoğru olan yoluma uyun. Sizi Allah yolundan ayrı düşürecek yollara uymayın. Allah size bunları sakınasınız diye buyurmaktadır." âyetleri Medine'de nazil olmuştur."
Deylemî, zayıf isnâdla, Enes'ten Resûlullah'ın (sallallahü aleyhi ve sellem):
“Bir münâdi: «Ey En'âm Sûresini okuyan! Bu sûreyi sevmen ve okuman sebebiyle haydi Cennete gel» diye seslenir" buyurduğunu nakleder.
Abdürrezzâk, Firyâbî, Abd b. Humeyd, İbnu'l-Münzir ve Ebu'ş-Şeyh'in Mücâhid'den bildirdiğine göre En'âm Sûresi toplu olarak, beş yüz meleğin ona eşlik etmesiyle nazil olmuştur.
İbnu'l-Münzir, Ebû Cuhayfe'den:
“En'âm Sûresi, yetmiş bin meleğin eşliğinde toplu olarak Mekke'de nazil olmuştur. Sadece:
“Eğer biz onlara melekleri indirsek, ölüler onlarla konuşsa ve her şeyi karşılarına toplasaydık, Allah dilemedikçe, yine de inanmazlardı; fakat onların çoğu bunu bilmiyorlar" âyeti Medine'de nazil oldu" dediğini bildirir.
Abd b. Humeyd'in bildirdiğine göre Muhammed b. el-Münkedir der ki:
“En'âm Sûresi nazil olduğu zaman Hazret-i Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem) tesbih getirip: «Bu sûrenin inişine yerle gök arasını kaplayacak kadar çok sayıda melek eşlik etmiştir» buyurdu."
Firyâbî, Müsned'de İshâk…